Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Làm rõ trách nhiệm khi dự án chậm tiến độ, đội vốn

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu xác định rõ trách nhiệm khi dự án chậm tiến độ, nhiều lần điều chỉnh, đội vốn hoặc đưa vào khai thác nhưng hiệu quả thấp.

Sáng 6/8, làm việc với Đảng ủy Chính phủ về xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ nhằm đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng hạ tầng là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia. Hiệu quả đầu tư phải được đánh giá bằng lợi ích thực tế mang lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế.

Ông đánh giá hệ thống kết cấu hạ tầng những năm qua phát triển rõ rệt, góp phần tháo gỡ nhiều điểm nghẽn, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực sản xuất và cải thiện đời sống người dân. Năng lực tổ chức thực hiện các công trình lớn, phức tạp cũng có nhiều tiến bộ.

Tuy nhiên, công tác quy hoạch và tổ chức phát triển hạ tầng cần tiếp tục đổi mới. Quy hoạch hạ tầng phải thống nhất với chiến lược phát triển đất nước và tổ chức không gian kinh tế; bảo đảm tầm nhìn dài hạn, liên kết ngành, vùng và khả năng thích ứng với biến động về công nghệ, thị trường, dân số, khí hậu.

Hạ tầng kinh tế, xã hội, số, dữ liệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải được phát triển đồng bộ. Các loại hình vận tải cần liên thông với năng lượng, logistics, đô thị và những lĩnh vực hạ tầng kinh tế, xã hội khác.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị trong toàn bộ vòng đời công trình. Dự án chỉ được quyết định đầu tư khi bảo đảm đầy đủ điều kiện về quy hoạch, đất đai, mặt bằng, vốn, vật liệu, công nghệ, nhân lực và hạ tầng kết nối.

Trách nhiệm phải được xác định rõ khi dự án chậm tiến độ, nhiều lần điều chỉnh, đội vốn hoặc khai thác kém hiệu quả. Các cơ quan cần khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về quy hoạch, dự án và tài sản kết cấu hạ tầng; tăng ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong đầu tư, quản lý, vận hành.

“Hiệu quả không chỉ là tỷ lệ giải ngân mà là tiến độ, chất lượng, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm”, ông nói.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu tập trung nguồn lực hoàn thiện các hành lang giao thông và logistics; phát triển vận tải thủy, đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị gắn với chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp trong nước.

Nguồn điện, lưới điện và hệ thống lưu trữ điện phải được phát triển đồng bộ, hợp lý. Hạ tầng số, năng lực tính toán quốc gia, hạ tầng đô thị và xã hội cũng cần được đầu tư để giải quyết những điểm nghẽn hiện nay.

Đầu tư công phải phát huy vai trò dẫn dắt, tập trung vào hạ tầng nền tảng liên vùng, công trình quan trọng quốc gia, hạ tầng công ích, xã hội thiết yếu, quốc phòng, an ninh và các vùng khó khăn; khắc phục tình trạng phân bổ dàn trải, kéo dài.

Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), thu hút vốn tư nhân trên cơ sở phân chia hợp lý lợi ích và rủi ro; phát triển thị trường vốn trung hạn, dài hạn; khai thác giá trị đất tăng thêm do hạ tầng tạo ra và đa dạng hóa nguồn vốn quốc tế. Việc sử dụng công nghệ nước ngoài phải công khai, minh bạch, gắn với đào tạo nhân lực, chuyển giao, nội địa hóa và từng bước làm chủ công nghệ chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với giao nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Việc gì địa phương làm tốt thì mạnh dạn giao địa phương thực hiện.

Với công trình liên ngành, liên vùng có ý nghĩa chiến lược quốc gia, cần có cơ chế điều phối thống nhất và một đầu mối chịu trách nhiệm. Quá trình triển khai phải kiểm soát rủi ro, không chạy theo tiến độ mà xem nhẹ chất lượng, an toàn công trình; đồng thời tăng phòng, chống tham nhũng, lãng phí và giữ nghiêm kỷ luật đầu tư.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, những công trình được quyết định hôm nay sẽ định hình đất nước trong nhiều thập niên tới. Hạ tầng vì thế phải đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tương lai, công nghệ mới và những rủi ro khí hậu ngày càng lớn.

Đến năm 2045, Việt Nam phải có hệ thống hạ tầng đồng bộ, thông minh, xanh, an toàn, khả năng chống chịu cao; kết nối thông suốt các vùng lãnh thổ, nền kinh tế với thị trường thế giới và người dân với các dịch vụ thiết yếu.

Hạ tầng trong giai đoạn phát triển mới phải góp phần hình thành năng lực sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, thúc đẩy làm chủ công nghệ, tăng sức chống chịu và mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Vũ Tuân