Chợ quê trong tranh họa sĩ Hoàng Sùng

Khung cảnh nhộn nhịp của một khu chợ ở vùng cao, qua bức sơn mài Chợ Bắc Hà 2. Đây là một trong 67 tác phẩm của họa sĩ Hoàng Sùng, được trưng bày tại triển lãm Hồn Quê, kỷ niệm 100 năm ngày sinh của ông (1926-2026). Sự kiện diễn ra từ ngày 23 đến 31/3 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam.

Người trong giới hội họa thường nhắc đến các từ ”phố Phái” với tranh của họa sĩ Bùi Xuân Phái, ”gái Liên” để nói đến các sáng tác chân dung phụ nữ của danh họa Dương Bích Liên. Còn họa sĩ Hoàng Sùng được gắn với ”chợ Sùng”, ngụ ý các tác phẩm về cảnh chợ đặc trưng trong tranh của ông. Bằng nhiều chất liệu như sơn mài, lụa, giấy dó, ông tái hiện vẻ bình dị của miền quê Việt, đời sống người lao động qua các phiên chợ đồng bằng lẫn vùng cao.

Họa sĩ Hoàng Sùng tái hiện một góc sinh hoạt của người miền núi, trong tác phẩm Đi chợ.

Do không gian triển lãm có hạn, gia đình chỉ chọn lọc một số sáng tác tiêu biểu của ông. Các bức họa đều in đậm dấu tích thời gian trên những nẻo đường ông từng đặt chân đến.

Những bức họa của Hoàng Sùng mang nét sinh động, màu sắc đa dạng. Ngắm loạt tác phẩm, họa sĩ Thành Chương nói khâm phục trước giá trị nghệ thuật ông Hoàng Sùng để lại.

”Nếu ai muốn tìm hiểu đời sống văn hóa Việt, có thể tìm thấy một ‘bách khoa toàn thư’ trong tranh Hoàng Sùng”, ông Thành Chương nói.

Bức Chợ bưởi Đoan Hùng khắc họa nơi buôn bán một đặc sản nổi tiếng của Phú Thọ.

Từng thưởng lãm tranh của Hoàng Sùng ở Paris, Pháp, nhà sưu tầm mỹ thuật Ngô Kim Khôi xúc động khi lần này các tác phẩm của ông được trưng bày tại quê nhà. Ông nhận thấy họa sĩ không áp dụng kỹ thuật sơn mài truyền thống nhưng vẫn diễn tả chiều sâu của không gian.

Người mua bán ở các quán vỉa hè, gánh hàng rong, qua bức họa Hồ Thuyền Quang.

Theo ông Nguyễn Anh Minh – Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, những bức vẽ của họa sĩ Hoàng Sùng thường có bố cục lớn, chặt chẽ, nhiều nhân vật được mô tả sinh động, dựa trên nghiên cứu kỹ lưỡng về hình họa.

Cảnh đông đúc người qua lại trong bức họa Chợ Móng Cái.

Ngoài các bức sơn mài, sự kiện trưng bày một số tranh có chất liệu khác, như tác phẩm giấy dó Chợ cóc, ra đời năm 1971.

Họa sĩ Hoàng Sùng (1926-2018) quê ở Hưng Yên, là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, Hội Điện ảnh Việt Nam. Ông tham gia nhiều triển lãm tại Hà Nội và TP HCM, trải dài từ thập niên 1960 đến năm 2007. Họa sĩ có một số triển lãm tại Đức, Pháp. Ngoài ra, tranh của ông xuất hiện trong các bộ sưu tập cá nhân ở Mỹ, Nhật và Thụy Điển.

Ông cũng thuộc những thế hệ đầu tiên đặt nền tảng cho hoạt hình Việt. Hoàng Sùng là đạo diễn và họa sĩ cho phim Kặm Phạ và Nàng Ngà, đoạt Bông Sen Vàng ở Liên hoan phim Việt Nam năm 1972. Ông được trao tặng nhiều huân, huy chương cao quý vì những cống hiến cho nghệ thuật. Năm 2022, cụm tranh Đèo khế năm xưa và Chợ cũ quê tôi của họa sĩ được trao giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật.