Đại sứ EU: Việt Nam cần ổn định pháp lý để thu hút đầu tư điện

Đại sứ EU Julien Guerrier cho rằng Việt Nam cần khung pháp lý ổn định, có thể dự đoán để thu hút vốn tư nhân vào ngành điện, nhất là khi nhu cầu đầu tư ngày càng lớn.

Thông tin được Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam Julien Guerrier chia sẻ nhân buổi làm việc với Bộ Công Thương và UBND tỉnh Quảng Trị ngày 26/10. Theo Đại sứ Julien Guerrier, nhu cầu đầu tư vào nguồn và lưới điện của Việt Nam trong những năm tới rất lớn, trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới tăng trưởng hai chữ số.

Để đáp ứng nhu cầu này, Việt Nam cần phát triển hệ thống năng lượng an toàn, ổn định và sạch hơn. Tuy nhiên, việc huy động nguồn vốn từ khu vực tư nhân phụ thuộc nhiều vào môi trường chính sách.

“Điều quan trọng là phải có một khuôn khổ pháp lý ổn định, có thể dự đoán được và phù hợp để thu hút đầu tư tư nhân”, Đại sứ EU nói.

Ông cho rằng Việt Nam có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, song một số lĩnh vực vẫn chưa được triển khai như kỳ vọng.

Dẫn ví dụ nội dung trao đổi với lãnh đạo tỉnh Quảng Trị chiều nay, Đại sứ cho biết các dự án điện gió ngoài khơi tại địa phương chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Vì vậy, Việt Nam cần bảo đảm khung pháp lý ở cấp quốc gia phù hợp, đồng thời tạo điều kiện để chính quyền các tỉnh cấp giấy phép cần thiết cho hoạt động khảo sát, thăm dò và phát triển dự án thời gian tới.

Tại cuộc làm việc, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết địa phương có nhiều lợi thế phát triển năng lượng, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời. Với vị trí trên Hành lang kinh tế Đông – Tây, tỉnh đặt mục tiêu trở thành một trong những trung tâm năng lượng của khu vực miền Trung.

Tuy nhiên, để khai thác tiềm năng này, Quảng Trị cần thêm nguồn lực đầu tư, công nghệ và sự hỗ trợ về cơ chế, chính sách. Ông Tiến đề nghị EU tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và kết nối các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực năng lượng sạch.

Phó chủ tịch Quảng Trị cũng đề nghị Bộ Công Thương và các đối tác quốc tế tiếp tục hỗ trợ địa phương tháo gỡ về chính sách, thu hút đầu tư. Về phía tỉnh, địa phương khẳng định sẽ tạo thuận lợi về thủ tục, đất đai và môi trường đầu tư để các dự án được triển khai.

Theo Đại sứ Julien Guerrier, EU có thể hỗ trợ Việt Nam không chỉ về tài chính mà còn về công nghệ, kinh nghiệm quản lý và vận hành hệ thống điện.

Thông qua các chương trình hợp tác với Bộ Công Thương, EU đang hỗ trợ nâng năng lực quản lý ngành điện, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp châu Âu. Các doanh nghiệp này có thể mang tới nguồn vốn, công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, truyền tải và phân phối điện.

Một trong những cơ chế hợp tác trọng tâm là Quan hệ đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), được thiết lập giữa Việt Nam và nhóm các đối tác quốc tế. JETP hướng tới huy động khoảng 15 tỷ EUR từ nguồn vốn công và tư để hỗ trợ Việt Nam chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch.

Trong khuôn khổ này, EU và các quốc gia thành viên cam kết đóng góp 2,8 tỷ EUR. Đến cuối tháng 9, Việt Nam đã xác định 48 đề xuất dự án trong khuôn khổ JETP, với tổng nhu cầu vốn hơn 11 tỷ USD.

Bên cạnh JETP, chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway) cũng giúp thúc đẩy đầu tư hạ tầng bền vững, phát triển năng lượng sạch và tăng kết nối giữa Việt Nam với các đối tác quốc tế.

Theo thống kê, đến cuối 2025, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống đạt khoảng 87.600 MW, tăng khoảng 6.400 MW so với năm 2024. Để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng, theo Quy hoạch, tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống dự kiến đạt khoảng 183.000-236.000 MW đến 2030. Về lưới điện, Việt Nam dự kiến phát triển hàng chục nghìn km đường dây truyền tải 500 kV và 220 kV cùng nhiều trạm biến áp quy mô lớn nhằm tăng khả năng truyền tải giữa các vùng.

Bên cạnh các dự án năng lượng quy mô lớn, hợp tác giữa Việt Nam và EU còn tập trung mở rộng khả năng tiếp cận điện cho người dân tại những khu vực khó khăn.

EU đã dành 108 triệu EUR cho Chương trình hỗ trợ chính sách ngành năng lượng giai đoạn 2018-2021. Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ tiếp cận điện cho tối đa 1,2 triệu hộ gia đình và khoảng 750 thôn, bản trên cả nước.

Tại Quảng Trị, EU từng viện trợ 60 tỷ đồng cho một tiểu dự án điện khí hóa nông thôn trên địa bàn tỉnh Quảng Bình trước đây, nay thuộc Quảng Trị. Cùng với 12,9 tỷ đồng vốn đối ứng địa phương, dự án có tổng mức đầu tư được phê duyệt 72,9 tỷ đồng.

Triển khai trong giai đoạn 2019-2020, dự án xây dựng hơn 10 km đường dây trung áp, gần 85 km đường dây hạ áp cùng các trạm biến áp, góp phần đưa điện đến những khu vực còn khó khăn.

Thăm các hộ dân hưởng lợi từ chương trình hôm nay, Đại sứ Julien Guerrier đánh giá điện khí hóa nông thôn tạo ra thay đổi rõ rệt trong đời sống và hoạt động sản xuất. Theo ông, việc có điện ổn định cải thiện sinh hoạt hàng ngày, hỗ trợ hoạt động kinh doanh, sản xuất nông nghiệp của người dân.

Đại sứ cũng nhấn mạnh vai trò của cộng đồng địa phương trong thành công của các dự án. Người dân không chỉ là bên thụ hưởng mà còn tham gia, đóng góp để công trình phát huy hiệu quả.

Với những thôn, bản chưa được tiếp cận điện, ông cho rằng kết quả từ các dự án đã hoàn thành là động lực để tiếp tục mở rộng chương trình. Đại sứ kỳ vọng Việt Nam sớm hoàn thành mục tiêu đưa điện đến tất cả các khu vực còn thiếu.

Phương Dung