Hà Nội bắt đầu hạn chế phương tiện ở vùng lõi Hoàn Kiếm

Thành phố không cấm toàn bộ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tuy nhiên sẽ bắt đầu hạn chế theo loại phương tiện và khung giờ tại phường Hoàn Kiếm.

Từ ngày 1/7, TP Hà Nội bắt đầu thí điểm vùng phát thải thấp trong vành đai 1, phạm vi gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Tây Hồ, Ô Chợ Dừa, Hai Bà Trưng và Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc thí điểm được chia làm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ ngày 1/7 đến 31/12, thành phố thí điểm tại khu vực 1 và khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm.

Khu vực 1 (bên trong đường bao khu phố đi bộ và chợ đêm), gồm 12 tuyến phố: Tràng Tiền – Hàng Khay – Lê Thái Tổ – Hàng Đào – Hàng Ngang – Hàng Buồm – Mã Mây – Hàng Bạc – Hàng Mắm – Nguyễn Hữu Huân – Lý Thái Tổ – Ngô Quyền. So với dự thảo trước, hiện đã tăng thêm một tuyến phố là Ngô Quyền.

Khu vực 2 theo trục đường bao gồm các tuyến Tràng Thi – Thợ Nhuộm (đoạn từ Tràng Thi đến Hàng Bông) – Hàng Bông (đoạn từ Thợ Nhuộm đến Phùng Hưng) – Phùng Hưng (đoạn từ Hàng Bông đến Lê Văn Linh và Lê Văn Linh đến Phan Đình Phùng) – Phan Đình Phùng (đoạn Phùng Hưng đến Hàng Đậu) – Hàng Đậu – Trần Nhật Duật – Trần Quang Khải – Tràng Tiền – Hàng Khay trở vào trong khu vực phố cổ.

Các quy định áp dụng xuyên suốt các giai đoạn

Thành phố cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ, gồm xe môtô, xe gắn máy và các loại xe ôtô, từ 19h đến 24h các ngày thứ sáu, thứ bảy và chủ nhật hằng tuần, tại khu vực 1. Xe ưu tiên được phép hoạt động 24/24 giờ.

Từ ngày 1/1/2027, xe ôtô thuộc nhóm xe ưu tiên và phương tiện được chấp thuận hoạt động trong phạm vi hạn chế phải đạt quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên; từ ngày 1/1/2028, xe môtô, xe gắn máy thuộc nhóm này phải đạt quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên, trừ phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Giai đoạn 1 từ ngày 1/7/2026 đến 31/12/2026

Ngoài quy định cấm phương tiện tại khu vực 1 vào tối cuối tuần nêu trên, thành phố áp dụng nhiều biện pháp khác. Xe ôm công nghệ chạy xăng được khuyến khích hạn chế hoạt động, đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng khuyến khích điều hướng phương tiện trên hệ thống quản lý, điều hành xe.

Với môtô, xe gắn máy không phải xe ôm công nghệ, thành phố khuyến khích hạn chế lưu thông xe môtô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới và chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh.

Xe ôtô vận tải hành khách trên 16 chỗ, trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.

Xe ôtô đưa đón học sinh, xe buýt, xe ôtô từ 16 chỗ trở xuống và xe pick-up được khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện với môi trường và phương tiện đạt quy chuẩn khí thải từ mức 4 trở lên.

Xe tải có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; trường hợp hoạt động trong giờ cao điểm phải được công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.

Xe tải có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn đến 3,5 tấn chỉ được hoạt động từ 21h đến 6h hôm sau; ngoài khung giờ này phải được công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.

Xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn chỉ được hoạt động từ 21h đến 6h hôm sau; ngoài khung giờ này phải được công an thành phố hoặc Sở Xây dựng chấp thuận bằng văn bản.

“Như vậy, từ ngày 1/7/2026, thành phố đã áp dụng một số biện pháp hạn chế cụ thể theo khu vực, khung giờ và loại phương tiện. Tuy nhiên, chưa cấm đồng loạt toàn bộ xe máy và ôtô sử dụng xăng, dầu trên toàn bộ vành đai 1”, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Giai đoạn 2 từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2027

Phạm vi vùng phát thải thấp được mở rộng sang khu vực 1, khu vực 2 và khu vực 3 thuộc các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Mức độ kiểm soát được nâng lên như sau: Cấm xe ôm công nghệ chạy xăng; các đơn vị cung cấp ứng dụng có trách nhiệm điều hướng phương tiện.

Đối với xe môtô, xe gắn máy còn lại, thành phố tiếp tục khuyến khích hạn chế lưu thông xe môtô sản xuất, nhập khẩu trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất, nhập khẩu trước năm 2016; khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện xanh và phương tiện đạt quy chuẩn khí thải từ mức 3 trở lên.

Thành phố cấm các loại xe ôtô sử dụng nhiên liệu hóa thạch không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 lưu thông trong khu vực.

Xe ôtô trên 16 chỗ, trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh tại khu vực 1 và 2 chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; hoạt động trong giờ cao điểm phải được công an thành phố chấp thuận bằng văn bản.

Xe tải dưới 2 tấn chỉ được hoạt động ngoài giờ cao điểm; xe tải từ 2 tấn đến 3,5 tấn chỉ được hoạt động từ 21h đến 6h hôm sau, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Thành phố cấm lưu thông hoàn toàn xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn trong khu vực.

Giai đoạn 3 từ ngày 1/1/2028 đến ngày 31/12/2029

Vùng phát thải thấp được mở rộng trên toàn bộ vành đai 1. Các biện pháp chính gồm: Tiếp tục cấm xe ôm công nghệ chạy xăng; cấm xe môtô, xe gắn máy chạy xăng không đạt quy chuẩn khí thải mức 3 lưu thông; cấm ôtô sử dụng chạy xăng dầu không đạt quy chuẩn khí thải mức 4 lưu thông.

Thành phố tiếp tục áp dụng các khung giờ hạn chế đối với xe ôtô trên 16 chỗ, xe tải dưới 2 tấn và xe tải từ 2 tấn đến 3,5 tấn; cấm lưu thông hoàn toàn xe tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn.

Người dân, tổ chức và doanh nghiệp được khuyến khích sử dụng giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh và thân thiện với môi trường.

Từ ngày 1/1/2030, thành phố tiếp tục áp dụng các biện pháp hạn chế phương tiện của giai đoạn 3; duy trì, vận hành ổn định vùng phát thải thấp trong vành đai 1; đồng thời đánh giá tác động, hoàn thiện mô hình quản lý và xem xét điều chỉnh, nâng cao yêu cầu hoặc mở rộng phạm vi thực hiện theo quy định và điều kiện thực tế.

Chính sách hỗ trợ và phương án đi lại thay thế

Thành phố miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt, không bao gồm xe buýt phục vụ kinh doanh, du lịch, đối với hành trình di chuyển trong phạm vi vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027.

Bên cạnh đó, thành phố triển khai chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch. Cụ thể, hộ nghèo trên địa bàn Hà Nội sẽ được hỗ trợ 100% giá trị phương tiện giao thông xanh nhưng không quá 20 triệu đồng.

Ngoài ra, Hà Nội tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn và cung cấp thông tin để người dân, doanh nghiệp chủ động lựa chọn phương án đi lại, vận tải và chuyển đổi phương tiện phù hợp; Phát triển xe buýt sử dụng điện, năng lượng xanh; nghiên cứu mở các tuyến xe buýt cỡ nhỏ phù hợp với đặc điểm đường phố khu vực trung tâm; tăng cường kết nối với đường sắt đô thị, điểm trung chuyển và bãi đỗ xe.

Thành phố sẽ phát triển xe đạp, xe đạp điện công cộng; cải thiện điều kiện đi bộ và giao thông phi cơ giới; rà soát, bố trí điểm dừng, điểm đỗ, trạm sạc và tủ đổi pin.

Phương án tổ chức giao thông

Phương án được Sở Xây dựng thông báo tối 30/6. Theo đó, phạm vi thí điểm được chia thành hai khu vực với các biện pháp tổ chức giao thông khác nhau. Đối với khu vực 1, gồm không gian phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm, khu phố cổ và chợ đêm Hoàn Kiếm, thành phố tiếp tục duy trì tổ chức không gian đi bộ như hiện nay. Trong khung giờ 19h-24h các ngày thứ sáu, thứ bảy và chủ nhật, thành phố cấm xe môtô, xe gắn máy và ôtô lưu thông trong khu vực, trừ phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.

Đối với khu vực 2, bao gồm các tuyến đường bao quanh khu phố cổ và hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội sẽ cấm xe ôtô trên 16 chỗ sử dụng nhiên liệu hóa thạch (trừ xe buýt và xe đưa đón học sinh) hoạt động trong giờ cao điểm, 6h-9h và 16h-19h30 hằng ngày.

Các phương tiện này cũng không được dừng, đỗ trên các tuyến đường bao trong thời gian hạn chế. Thành phố bố trí 4 điểm trung chuyển trên các tuyến Bà Triệu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải và Trần Khánh Dư để đón, trả khách.

Sở Xây dựng đã phối hợp với các địa phương rà soát, bố trí 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện trong và lân cận vành đai 1. Bên cạnh đó, 44 trạm xe đạp công cộng với 456 xe được bố trí tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam nhằm tăng khả năng kết nối giao thông xanh.

Thành phố cũng dự kiến bố trí 10 bãi đỗ xe trung chuyển (Park and Ride) tại các cửa ngõ như Yên Phụ, Trần Khát Chân, Cầu Giấy, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải và khu vực công viên Thủ Lệ, khuyến khích người dân gửi xe cá nhân và tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng.

Nhằm thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng vận tải công cộng, Hà Nội sẽ miễn vé xe buýt trợ giá đối với các chuyến đi trong phạm vi vành đai 1 từ ngày 1/7. Hiện khu vực này có 45 tuyến và nhánh tuyến xe buýt hoạt động, gồm 29 tuyến có điểm đầu hoặc điểm cuối trong vành đai 1 và 16 tuyến đi qua.

Theo Luật Thủ đô, vùng phát thải thấp là khu vực được xác định để hạn chế các phương tiện giao thông gây ô nhiễm môi trường nhằm cải thiện chất lượng không khí. Thành phố triển khai Đề án vùng phát thải thấp nhằm kiểm soát, giảm thiểu khí thải từ hoạt động giao thông, cải thiện chất lượng môi trường không khí, nhất là bụi mịn PM2.5; đồng thời góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện các cam kết của Việt Nam về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Báo cáo hiện trạng môi trường quốc gia 2016-2020 cho thấy bụi PM2.5 tại Hà Nội cao gần gấp đôi quy chuẩn quốc gia, bụi PM10 vượt 1,3-1,6 lần. Phương tiện giao thông được xác định là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm 58-74% tùy thời điểm, trong đó xe máy là tác nhân chính.

Toàn thành phố hiện có hơn 8 triệu phương tiện (gồm 1,1 triệu ôtô, 6,9 triệu xe máy) và khoảng 1,2 triệu phương tiện từ các tỉnh thành khác lưu thông mỗi ngày. Trong đó khu vực vành đai 1 có khoảng 600.000 xe môtô, xe gắn máy và khoảng 180.000 ôtô, phần lớn sử dụng nhiên liệu hóa thạch, nhiều xe đã sử dụng lâu năm, công nghệ lạc hậu, tiêu chuẩn khí thải thấp, dẫn đến mức phát thải cao.

Võ Hải