Hai hiện tượng hiếm xảy ra cùng lúc trên bầu trời

“Đây là sự kết hợp hiếm hoi giữa Sprite và Elve. Sprite là vật thể hình xúc tu màu đỏ ở trung tâm. ‘Đĩa bay’ màu đỏ xung quanh nó chính là Elve”, Valter Binotto giải thích khi đăng bức ảnh lên Instagram cuối tuần trước.

Binotto cho biết, Elve rất hiếm nên khó chụp hơn. “10 năm qua, tôi đã chụp ảnh hàng trăm sét dị hình, còn Elve thì mới ba lần, bao gồm cả lần này. Đây còn là sự kiện “kép”, xuất hiện cả sét dị hình và Elve”, ông nói với IFL Science. Năm 2023, ông cũng từng thu hút sự chú ý khi chụp ảnh Elve, xuất hiện dưới dạng vòng tròn ánh sáng đỏ đường kính 360 km, trên bầu trời Italy.

Elve thực chất là sự phát sáng và nhiễu loạn tần số rất thấp từ các nguồn xung điện. Theo Binotto, Elve xảy ra khi một tia sét mạnh khác thường tạo ra xung điện từ mạnh. Vòng tròn màu đỏ cho thấy vị trí mà xung điện từ tác động vào tầng điện ly của Trái Đất.

Elve được phát hiện vào năm 1990 nhờ phi hành đoàn của tàu con thoi Discovery trong nhiệm vụ phóng tàu thăm dò Ulysses nhằm nghiên cứu Mặt Trời. Chúng có hình dạng dẹt và có thể trải rộng hàng trăm km trong tầng điện ly, vốn nằm ở độ cao 80 – 644 km phía trên bề mặt Trái Đất.

Trong khi đó, sét dị hình Sprite được chụp ảnh lần đầu vào năm 1989. Chúng là hiện tượng phóng điện tương tự sét, nhưng không hướng xuống mặt đất mà hướng lên khí quyển, đạt độ cao 50-90 km, gần chạm ngưỡng rìa không gian theo định nghĩa truyền thống.

Màu sắc của cả hai hiện tượng khí quyển trong ảnh chụp của Binotto đều bắt nguồn từ sự kích thích các hạt nitơ trong tầng khí quyển trên cao. Phần rìa phía dưới của cực quang cũng có thể màu đỏ do nitơ, nhưng trong trường hợp đó, sự kích thích đến từ ngoài không gian.

Binotto dùng máy ảnh được chỉnh sửa để chụp ảnh thiên văn, nhạy hơn với ánh sáng hồng ngoại. Elve và Sprite đều diễn ra cực kỳ nhanh, chỉ kéo dài vài mili giây, nên việc chụp ảnh chúng được coi là thử thách lớn.

Thu Thảo (Theo IFL Science, PetaPixel)