Mô hình của OpenAI giải mật thư 217 năm của Napoleon

Mô hình GPT-6 Astra của OpenAI chỉ mất 6 giờ để phá giải bức mật thư từng khiến các chuyên gia đau đầu suốt hàng trăm năm.

Live Science đưa tin Carter Church, kỹ sư tại công ty an ninh mạng Sentinel One, sử dụng mô hình mới GPT-6 Astra của OpenAI để phá giải mật mã mà Napoleon Bonaparte từng dùng nhằm gửi tin nhắn bí mật cho các tướng lĩnh trong một bức thư cách đây 217 năm. Trong bài đăng trên mạng X hôm 30/9, Church giải thích cách ông đưa ra gợi ý và hình ảnh để hoàn thành nhiệm vụ giải mã chỉ sau 6 giờ, khiến giới sử học hào hứng với tiềm năng biến AI thành công cụ dịch các thông điệp lịch sử mã hóa.

Năm 1809, theo yêu cầu từ Napoleon, con trai kế của ông là Eugène de Beauharnais, phó vương Italy, đã gửi bức thư cho Thống chế Auguste de Marmont, khi đó đang đóng quân ở phía đông biển Adriatic. Mục đích của bức thư là thông báo cho Marmont về vị trí của quân đội Pháp và đồng minh trên toàn lục địa. Tuy nhiên, để tránh tiết lộ bí mật quân sự cho quân thù nếu bức thư bị chặn, thông tin được viết bằng mật mã.

Church tìm thấy bức thư trong lúc tìm kiếm mật mã thích hợp để phá giải nhằm chứng minh khả năng của GPT-6 Astra. Theo Church, hình ảnh duy nhất có sẵn của bức thư là bản quét độ phân giải thấp được xuất bản trong tạp chí quân đội Pháp vào năm 1969. Bức mật thư bao gồm tổng cộng 1.300 ký tự nhưng chỉ xoay quanh 155 ký hiệu khác nhau và mật mã là dạng đồng âm (có nghĩa các chữ cái thông thường có vài ký hiệu thay thế cho nhau).

Nhưng chỉ cần bản quét độ phân giải thấp và một câu lệnh duy nhất, GPT-6 Astra đã nhận diện ký tự mã hóa và tự tìm ra bảng giải mã một phần được biên soạn bởi nhà sử học mật mã Daniel Tant, ghi lại ý nghĩa của 33 ký hiệu, chiếm khoảng 1/3 nội dung bức thư. GPT-6 Astra sử dụng thành công bảng giải mã một phần để xác định ý nghĩa của các ký hiệu khác và dịch tin nhắn.

Ngoài vị trí đóng quân và tướng lĩnh chỉ huy, trong lá thư, Eugène động viên Marmont không nên sợ hãi quân địch. Theo Zack White, nhà nghiên cứu lịch sử ở Đại học Portsmouth, bản dịch đặt ra một số câu hỏi về tâm trạng của Napoleon trước chiến dịch ở Áo năm 1809. Ví dụ, trên thực tế Napoleon có ít hơn 60.000 quân sẵn sàng chiến đấu vào thời điểm đó so với tuyên bố trong bức thư và ông dường như cũng bị ám ảnh bởi số lượng quân mà Áo có thể gửi đến để xâm lược Italy”.

Trong thời kỳ này, mật mã được sử dụng khá phổ biến để gửi thông tin quân sự và ngoại giao. White giải thích hoàng đế Pháp Napoleon buộc phải sử dụng mã hóa nhằm gửi thông tin cơ mật an toàn qua đế chế rộng lớn của ông bởi những bức thư luôn có khả năng bị chặn lại và để lộ tin tức tình báo quan trọng cho quân thù.

Satoshi Tomokiyo, kỹ sư bằng sáng chế kiêm nhà mật mã học điều hành trang Cryptiana chuyên tài liệu hóa các mật mã lịch sử chưa được phá giải đã xác nhận kết quả của Church và đưa bức thư vào danh mục “đã giải” trên trang web.

Telegraph cho biết GPT-6 Astra giải mã tin nhắn bằng thuật toán mô phỏng luyện kim, quá trình thử và lỗi trong đó AI thử nghiệm nhiều từ xem có phù hợp hay không và so sánh với văn bản viết tay sẵn có của Marmont. Dù quá trình này có thể thực hiện thủ công, công việc tốn nhiều công sức đến mức cho đến nay chưa có nhà mật mã nào từng làm thử.

Church chia sẻ ông chưa từng thử giải mật mã trước đây nhưng được truyền cảm hứng sau khi thấy mô hình AI giải mã tin nhắn của quân đội Đức năm 1941. Ở trường hợp đó, nhà phát triển công nghệ Carter Leffen sử dụng GPT-6 Astra để giải mã bức mật thư của quân đội Đức từ thời Thế chiến II (năm 1941). Theo Popular Science, bức mật mã này được mã hóa bằng máy Enigma (với khoảng 159 tỷ tỷ tổ hợp cấu hình khả thi) và đã đánh đố các nhà mật mã học chuyên nghiệp từ khi được công bố trực tuyến vào năm 2005.

Thay vì chỉ chạy thuật toán dò khóa thông thường, GPT-6 Astra hoạt động như một hệ thống tự chủ: tự tra cứu tài liệu lịch sử và phát hiện manh mối từ ngữ, rồi viết code bằng Python và C++ để giả lập máy phá mã Enigma nhằm giải mã bức thư trong 10 tiếng.

Các mô hình AI mới gần đây ngày càng thể hiện khả năng mạnh mẽ trong giải toán và giải mã. Giải mã thường liên quan đến công việc tỉ mỉ, đòi hỏi ghép nối nhiều tổ hợp từ có thể mà hệ thống AI có thể thực hiện nhanh hơn nhiều so với con người.

An Khang tổng hợp