Hiện trạng đường sắt ga Hà Nội – Ngọc Hồi trước đề xuất di dời

Trước yêu cầu mở rộng quốc lộ 1 lên quy mô 16 làn xe, Tập đoàn Vingroup vừa đề xuất Chính phủ và các bộ, ngành cho phép di dời đoạn đường sắt quốc gia từ ga Hà Nội đến ga Ngọc Hồi để giải phóng mặt bằng phục vụ dự án. Theo đề xuất, việc di dời và bàn giao mặt bằng có thể thực hiện ngay trong năm 2026.

Được khánh thành năm 1902, ga Hà Nội (ga Hàng Cỏ) là nhà ga trung tâm của Thủ đô và đầu mối quan trọng trên tuyến đường sắt Bắc Nam. Từ đây, các đoàn tàu kết nối Hà Nội với nhiều tỉnh, thành, trong đó có các chuyến tàu Thống Nhất chạy xuyên Việt đến TP HCM.

Sau hơn một thế kỷ hoạt động, ga Hà Nội vẫn là một trong những ga đông khách nhất trên mạng lưới đường sắt quốc gia.

Chạy song song với quốc lộ 1, tuyến đường sắt này cắt qua nhiều tuyến vành đai quan trọng của Hà Nội, như giao cắt với vành đai 1 tại khu vực hầm Kim Liên, với vành đai 2 ở nút giao Ngã Tư Vọng, với vành đai 2,5 tại hầm chui Kim Đồng – Giải Phóng và với vành đai 3 ở cửa ngõ phía Nam thành phố.

Mật độ phương tiện dày đặc cùng tốc độ đô thị hóa nhanh khiến hành lang đường sắt trở thành một trong những khu vực chịu áp lực hạ tầng giao thông lớn nhất Thủ đô.

Tại các điểm giao cắt này, ùn tắc thường xuyên xảy ra vào giờ cao điểm do lưu lượng phương tiện lớn và phải chờ tàu qua. Vào các dịp lễ Tết, lượng xe đổ dồn về cửa ngõ phía Nam Hà Nội khiến quốc lộ 1 nhiều thời điểm quá tải, ùn tắc kéo dài.

Trong bối cảnh nhu cầu đi lại và vận tải ngày càng tăng, việc mở rộng tuyến đường được đánh giá là cấp thiết nhằm nâng cao năng lực thông hành, giảm áp lực giao thông và tăng cường kết nối Hà Nội với các tỉnh phía Nam.

Nằm trên đoạn tuyến được đề xuất di dời, ga Văn Điển cũng dự kiến được giải tỏa để phục vụ dự án mở rộng quốc lộ 1 và tái tổ chức hạ tầng đường sắt khu vực phía Nam Hà Nội.

Từ ga Văn Điển đến ga Ngọc Hồi, tuyến đường sắt tiếp tục chạy song song với quốc lộ 1. Đoạn đường này đã được mở rộng lên 8 làn xe.

Dọc tuyến hiện chỉ còn các lối đi được trang bị rào chắn, đèn tín hiệu và biển báo an toàn. Tại những điểm giao cắt có lưu lượng phương tiện lớn hoặc điều kiện khai thác phức tạp, ngành đường sắt vẫn bố trí nhân viên trực gác, vận hành rào chắn và điều tiết giao thông mỗi khi tàu chạy qua.

Dù được lắp đặt rào chắn và đèn tín hiệu cảnh báo, nhiều điểm giao cắt trên tuyến đường sắt vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do một bộ phận người tham gia giao thông cố tình vượt qua khi tàu sắp đến.

Gần nhất khoảng 20h ngày 7/6, tại Km14+700 đoạn Văn Điển – Thường Tín (Hà Nội), tàu khách SE19 chạy hướng Hà Nội – TP HCM va chạm với một ôtô, tài xế thoát ra trong gang tấc.

Đoạn đường sắt ga Hà Nội – Ngọc Hồi dài gần 10 km, đi song song với quốc lộ 1A. Đồ họa: Tâm Thảo