Nhiều học sinh Việt từ bỏ ‘giấc mơ Mỹ’

Chi phí đắt đỏ cùng việc siết visa, cơ hội việc làm khiến nhiều học sinh Việt Nam từ bỏ “giấc mơ Mỹ”, chuyển hướng tìm cơ hội du học tại Singapore, Hong Kong…

Tới hội thảo du học do Tổ chức Giáo dục Summit tổ chức chiều 3/10 tại Hà Nội, Nghiêm Tấn Cường, học sinh lớp 10 Toán 1, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, chăm chú tìm hiểu về ngành Phân tích dữ liệu của các trường đại học tại Singapore và Hong Kong (Trung Quốc).

Cường cho biết Mỹ từng nằm trong danh sách cân nhắc, song gia đình em đã đổi hướng. Lý do chính là học phí tại Mỹ ngày càng tăng, dao động 28.000-46.600 USD một năm (khoảng 780 triệu – 1,2 tỷ đồng), chưa gồm sinh hoạt phí. Trong khi, mức mà bố mẹ em có thể chi trả khoảng 300-400 triệu đồng. Ngoài ra, Cường đánh giá môi trường học tập tại Singapore hay Hong Kong rất hiện đại, lại gần Việt Nam, giúp tiết kiệm chi phí đi lại.

Nhiều học sinh có chung suy nghĩ với Cường. Xuyên suốt sự kiện, bàn tư vấn của các đại học châu Á luôn đông đúc học sinh chờ đợi để tìm hiểu về yêu cầu đầu vào, mức học phí và chính sách học bổng.

Trần Minh Trang, học sinh lớp 10 trường THPT Phan Huy Chú – Đống Đa, cũng gác lại ý định du học Mỹ và châu Âu để nhắm tới Đại học Hong Kong (HKU) và Đại học Quốc gia Singapore (NUS), ở các khối ngành kinh tế. Theo Trang, môi trường châu Á thân thiện, chất lượng giáo dục tốt, vẫn sử dụng được tiếng Anh.

“Quy trình nộp hồ sơ của các đại học châu Á cũng có phần gọn nhẹ, đơn giản hơn Mỹ, chủ yếu điểm học tập (GPA) và chứng chỉ”, Trang nhìn nhận.

Sự dịch chuyển từ Mỹ sang châu Á trong lựa chọn du học của học sinh Việt Nam ngày càng rõ nét, theo bà Lê Diệu Linh, Phó Giám đốc Tổ chức Giáo dục Summit.

Bà cho hay trước đây hầu hết gia đình tìm đến trung tâm chỉ đặt mục tiêu du học Mỹ. Tuy nhiên, trong 1-2 năm trở lại đây, có tới 30-40% học viên cân nhắc lựa chọn châu Á, nên nộp hồ sơ thêm vào trường ở khu vực này, bên cạnh Mỹ.

Đại học Hong Kong (HKU) ghi nhận xu hướng tương tự, theo ông Vũ Hải Trường, đại diện tuyển sinh ở Việt Nam. Ông Trường cho biết năm 2022, chỉ một học sinh Việt Nam đăng ký vào HKU; năm sau có ba người, rồi tăng lên 30 người năm 2024. Đến năm nay, con số tăng gấp 10, lên 300 hồ sơ, trong đó 192 người trúng tuyển.

Các chuyên gia tư vấn, tuyển sinh cho rằng có hai lý do chính dẫn tới sự dịch chuyển này.

Đầu tiên là chi phí du học Mỹ ngày càng đắt đỏ. Dữ liệu của US News từ 324 đại học Mỹ cho thấy chi phí đại học đã tăng khoảng 40% trong 20 năm qua. Tính riêng học phí, nhóm trường công lập tăng tới 158%, trung bình 28.000 USD mỗi năm; trường tư tăng 132%, trung bình 46.600 USD.

Thứ hai là Mỹ liên tục siết chặt quy định visa và cơ hội làm việc của du học sinh. Chẳng hạn, từ cuối tháng 8/2026, sinh viên quốc tế bị cấm thực tập nếu chương trình học không bắt buộc, khiến các em mất cơ hội tích lũy kinh nghiệm, khó cạnh tranh khi ra trường. Visa làm việc H-1B cũng chuyển từ quay xổ số ngẫu nhiên sang xét theo 4 bậc lương (mức lương cao có cơ hội trúng tuyển gấp 4 lần mức khởi điểm), trong khi đề xuất tăng phí bảo lãnh lên 100.000 USD khiến các công ty dè dặt tuyển dụng nhân sự quốc tế.

Ngược lại, nhiều đại học châu Á giúp du học sinh giải quyết được những vấn đề này. Ông Vũ Hải Trường cho rằng Hong Kong được coi là “phương Tây vừa đủ”, giúp phụ huynh và con em có sự yên tâm nhất định để vừa tiếp cận môi trường học tập hiện đại, lại không quá xa gia đình.

Theo bảng xếp hạng đại học 2026 của QS, Đại học Quốc gia Singapore xếp thứ 8, HKU hạng 11, Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) giữ vị trí 12. Hàng loạt trường khác của Trung Quốc như Thanh Hoa, Bắc Kinh, Phúc Đán vượt trội so với phần lớn trường ở phương Tây.

Chi phí tại các trường này lại chỉ bằng một nửa so với đi Mỹ, như ở HKU là khoảng 25.000 USD một năm. Sinh viên thường tìm được việc từ năm cuối với lương trung bình 4.300 USD một tháng, được ở lại hai năm sau khi tốt nghiệp.

Một ưu điểm khác của các đại học châu Á là “đầu vào mềm, đơn giản”, theo bà Nguyễn Thùy Linh, đại diện tuyển sinh của Học viện Quản lý Singapore. So với các trường Mỹ yêu cầu cao về bài luận, hoạt động ngoại khoá, chứng chỉ, thành tích, các đại học Singapore chủ yếu cần GPA từ 7.0, IELTS 6.0 trở lên. Thí sinh muốn “săn” học bổng mới cần quan tâm tới bài luận.

Các trường cũng đánh giá cao năng lực, tinh thần hiếu học và khả năng thích nghi của học sinh Việt Nam, nên tung ra các gói ưu đãi nhằm thu hút.

Như tại HKU, ông Trường cho biết ngưỡng GPA đầu vào với học sinh Việt Nam được giảm từ 8.0 xuống 7.0. Chương trình học bổng do hiệu trưởng đề cử được HKU áp dụng với 8 trường THPT ở Việt Nam, gồm chuyên Hà Nội – Amsterdam, chuyên Chu Văn An, Nguyễn Siêu (Hà Nội), chuyên Lê Hồng Phong (Nam Định), chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), chuyên Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa (TP HCM)…, trong khi Thái Lan chỉ có 4 trường, Lào và Campuchia không có.

Dù cánh cửa du học châu Á đang rộng mở, bà Lê Diệu Linh khuyên học sinh tìm hiểu kỹ về ngành, nghề trước khi nộp hồ sơ, thay vì chỉ chạy theo thứ hạng. Còn bà Nguyễn Thùy Linh lưu ý du học sinh trau dồi kỹ năng nói và viết tiếng Anh để tự tin hòa nhập trong môi trường quốc tế.

Thanh Hằng