Rau quả dồi dào, người Việt vẫn ăn thiếu

Hơn 60% người Việt ăn thiếu rau quả so với khuyến nghị dù nguồn cung trong nước phong phú quanh năm, góp phần làm gia tăng bệnh tim mạch, đái tháo đường và nhiều bệnh mạn tính.

Thông tin này được PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nêu tại hội thảo về vai trò của dinh dưỡng thực vật trong phòng chống bệnh không lây nhiễm ngày 26/6.

Ông Dương chỉ ra nghịch lý trong khi rau quả dồi dào, phần lớn người dân lại bỏ qua nhóm thực phẩm này, đồng thời tiêu thụ lượng muối trung bình 8,1 g mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Thói quen ăn uống mất cân bằng kết hợp với việc hơn 30% người trưởng thành lười vận động đang khiến mô hình bệnh tật tại Việt Nam dịch chuyển theo hướng bất lợi.

Số liệu từ Viện Dinh dưỡng cho thấy các bệnh không lây nhiễm gồm tim mạch, đột quỵ, ung thư và đái tháo đường đang chiếm đến 80% tổng số ca tử vong cả nước, vượt mức trung bình 74% của toàn cầu.

Hiện toàn quốc có khoảng 12 triệu người mắc tăng huyết áp, tỷ lệ đái tháo đường ở người trưởng thành chạm ngưỡng 7% và ung thư vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu.

Hệ thống y tế đang phải gánh chịu áp lực điều trị khổng lồ từ nhóm bệnh này, trong bối cảnh đất nước đối mặt với gánh nặng kép khi vừa phải chống suy dinh dưỡng ở vùng sâu, vừa phải kiểm soát tốc độ gia tăng nhanh chóng của nạn thừa cân béo phì tại các đô thị.

Lý giải về nghịch lý này, PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, nhận định cấu trúc bữa ăn của người Việt đã thay đổi sâu sắc dưới tác động của quá trình đô thị hóa. Khẩu phần truyền thống vốn nhiều ngũ cốc và rau xanh đang dần bị thay thế bởi đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và sự tiện lợi của các dịch vụ giao hàng tận nơi. Xu hướng chuộng sự tiện lợi khiến người dân nạp vào cơ thể nhiều muối, đường và chất béo có hại hơn, trực tiếp phá vỡ sự cân bằng dinh dưỡng.

Theo bà Mai, khoa học dinh dưỡng hiện đại chú trọng đặc biệt đến chất lượng thực phẩm và tác động dài hạn của chúng đối với cơ thể, thay vì chỉ dừng lại ở việc ăn đủ no. Các nghiên cứu lâm sàng chứng minh việc duy trì từ 400 đến 800 g rau quả mỗi ngày giúp giảm 20-32% nguy cơ mắc bệnh tim mạch, trong khi việc bổ sung ngũ cốc nguyên hạt giúp giảm 30% nguy cơ đái tháo đường tuýp 2.

Các chuyên gia cũng đánh giá cao các loại hạt, đậu nành, yến mạch nhờ hàm lượng chất xơ, acid béo chưa bão hòa và các hợp chất prebiotic giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, cải thiện hệ vi sinh đường ruột và kiểm soát mỡ máu.

Để chủ động phòng bệnh và giảm tải cho hệ thống y tế, các chuyên gia khuyến nghị người dân cần thay đổi tư duy từ “ăn no” sang “ăn chất lượng” bằng cách thiết lập lại lối sống lành mạnh.

Việc tăng cường rau xanh, bổ sung đạm thực vật từ các loại hạt, giảm muối, hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, kết hợp với hoạt động thể chất thường xuyên chính là giải pháp can thiệp sớm, ít tốn kém nhưng mang lại hiệu quả bền vững nhất cho sức khỏe.

Lê Phương