‘Tính giá điện sinh hoạt theo giờ có thể bất lợi với hộ thu nhập thấp’

Các đại biểu Quốc hội đề nghị thận trọng khi tính giá điện sinh hoạt theo giờ và cần thí điểm đánh giá tác động theo nhóm để bảo vệ hộ thu nhập thấp.

Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Tại dự luật này, Chính phủ đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sử dụng điện cho mục đích sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Đồng thời, Chính phủ cũng đề xuất bổ sung lộ trình thực hiện khi đáp ứng điều kiện vào Điều 50 về giá điện.

Ông Bùi Văn Dũng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhận định việc tính giá điện sinh hoạt theo giờ có thể khuyến khích dịch chuyển tiêu dùng, cũng như giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới.

Tuy nhiên, ông cho rằng cần thận trọng với lộ trình giá điện sinh hoạt theo giờ. Đại biểu lo ngại các gia đình có thể gặp khó khăn khi thay đổi giờ sinh hoạt. “Một cơ sở sản xuất có thể sắp xếp ca máy, nhưng gia đình công nhân tan ca buổi chiều khó chuyển bữa cơm, giờ học của con sang đêm khuya. Cùng một tín hiệu giá, khả năng thích ứng rất khác nhau”, ông Dũng chia sẻ.

Tương tự, ông Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng cũng đánh giá lộ trình tính giá điện theo khung giờ cao điểm, thấp điểm là xu hướng cần thiết. Nhưng theo ông, nếu thiếu tiêu chí kỹ thuật và minh bạch chi phí, việc này có thể tạo gánh nặng mới cho khách hàng.

Ông Bùi Văn Dũng đề nghị thí điểm đánh giá tác động theo nhóm hộ gia đình với việc tính giá điện sinh hoạt theo giờ. Đồng thời, theo ông, cơ quan quản lý cũng cần công khai cách tính, đo đếm chính xác và giải quyết khiếu nại nếu có.

“Cần tính thử, gửi hai phương án hóa đơn theo dữ liệu thực tế để người dân so sánh, làm rõ quan hệ giữa giá theo giờ và giá bậc thang”, ông Dũng gợi ý và cho rằng đây cũng là cách cụ thể hóa quyền được cung cấp thông tin tại Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ông Mai cũng đề xuất thí điểm đánh giá tác động theo nhóm hộ trước khi nhân rộng. Đại biểu yêu cầu công bố công khai chi phí đầu tư hạ tầng và có giải pháp bảo vệ nhóm thu nhập thấp. “Chính sách lưới điện thông minh phải đi cùng với lợi ích thực chất, minh bạch của người sử dụng điện”, đại biểu đoàn Lâm Đồng nêu.

Khung giờ cao điểm, theo quy định được ban hành hồi tháng 4 (nhưng chưa áp dụng), là từ 17h30-22h30 các ngày trong tuần, tức dồn vào buổi tối; còn thấp điểm 0-6h hàng ngày. Hiện giá điện theo thời gian sử dụng chủ yếu áp dụng với khách hàng sản xuất, kinh doanh. Còn hộ gia đình vẫn theo biểu giá bán lẻ sinh hoạt lũy tiến (6 bậc thang). Hồi tháng 6, Bộ Công Thương từng cho biết chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp giá điện sinh hoạt hộ gia đình theo khung giờ như với điện sản xuất, kinh doanh.

Điện sinh hoạt chiếm tỷ trọng lớn thứ hai trong cơ cấu tiêu thụ điện cả nước, chỉ sau nhóm khách hàng công nghiệp. Bộ Công Thương từng cho biết nghiên cứu mở rộng cơ chế giá điện theo giờ sẽ tạo động lực để người dân điều chỉnh thời điểm sử dụng, hạn chế tập trung vào khung cao điểm; giúp giảm áp lực vận hành hệ thống điện và sử dụng hiệu quả hơn nguồn điện hiện có.

Tại dự thảo, Chính phủ cũng đề xuất lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng hay bổ sung cơ chế Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý, nếu giá bán điện chưa kịp điều chỉnh.

Ủy viên Ủy ban Công tác đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho biết dự luật giao Chính phủ quyết định lộ trình xóa bỏ bù chéo, mà chưa xác định rõ về các nguyên tắc, tiêu chí và trách nhiệm bảo đảm nguồn lực để hỗ trợ khi thực hiện.

Do đó, bà đề nghị bổ sung quy định về nguyên tắc lộ trình này phải gắn với đánh giá tác động từng nhóm khách hàng, đặc biệt cần quan tâm đến các hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách và người dân ở vùng sâu, vùng xa…

Về góp ý trên, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng nói rằng luật quy định giao Thủ tướng quyết định lộ trình xoá bỏ bù chéo giá điện, dựa trên đánh giá tác động một cách đầy đủ. “Chúng ta phải đánh giá một cách rất kỹ lưỡng cho từng nhóm đối tượng, từng vùng miền”, ông cho hay.

Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua luật này vào 20/11.

Anh Tú