Tranh Vũ Cao Đàm lập kỷ lục 3,6 triệu USD

Hong KongTranh lụa của danh họa Vũ Cao Đàm đạt 28,9 triệu HKD (khoảng 3,69 triệu USD), là tranh Việt đắt nhất trên thị trường hiện nay.

Kết quả được ghi nhận trong phiên Modern & Contemporary Evening Auction của Sotheby’s Hong Kong, tối 28/9, vượt xa ước tính là 8-19,6 triệu HKD.

Mức giá giúp tác phẩm trở thành tranh Việt đắt nhất trên thị trường, sau 5 năm từ dấu mốc 3,1 triệu USD của bức Chân dung cô Phương (Mai Trung Thứ).

Theo thông tin của Sotheby’s, bức họa Conversation d’élégantes au jardin (Cuộc trò chuyện của những quý cô trong vườn) ra đời năm 1939, có thể được xem là thành tựu nổi bật nhất trong giai đoạn đầu sự nghiệp của họa sĩ. Đây đồng thời là tác phẩm có kích thước lớn nhất, bố cục nhiều nhân vật trên lụa, cho thấy quy mô hiếm thấy ở các sáng tác của ông. Màu sắc trong tranh phong phú, thấm đẫm chất trữ tình nhẹ nhàng.

”Ít bức vẽ nào thể hiện trọn vẹn khả năng phi thường của họa sĩ trong việc dung hòa truyền thống Đông và Tây, biến một chất liệu cổ xưa của châu Á thành phương tiện thể hiện một tầm nhìn hiện đại về bản sắc Việt Nam”, nhà đấu giá viết.

Ông Lý Đợi – nhà báo chuyên mảng mỹ thuật – nhận định khổ lụa tơ tằm truyền thống phổ biến nhất ở các làng nghề Việt Nam là 90 cm, nhưng tác phẩm này mang khổ to hơn. Đây có thể là lụa của nước khác, hoặc Vũ Cao Đàm đặt, tạo riêng nhờ kỹ thuật dệt Tây phương. Vì vậy, khổ tranh lụa to và hiếm này là một lợi thế, góp phần giúp bức vẽ đạt giá cao.

Tranh mô tả năm nhân vật trong trang phục tao nhã, khác những tranh lụa vẽ phụ nữ cùng phong cảnh của Vũ Cao Đàm trước đó thường chỉ có một hoặc hai người. Họ ngồi cùng nhau trong một khu vườn, toát lên vẻ thư thái, duyên dáng, tự tin. Chiếc áo dài cách điệu phản ánh sự thay đổi về thời trang những năm 1930. Cách họa sĩ gọi “elégantes” (những quý cô thanh lịch) thể hiện một thế hệ phụ nữ thành thị Việt Nam gắn liền vẻ đẹp trí tuệ và sự tinh tế.

Tác phẩm cũng cho thấy Vũ Cao Đàm chịu ảnh hưởng sâu sắc của trường phái Ấn tượng Pháp. Hình ảnh những phụ nữ quây quần trong vườn gợi liên tưởng đến các sáng tác của Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir. Sotheby’s nhận định danh họa đã chọn một chủ đề hiện đại, đậm chất Pháp và chuyển tải thông qua ngôn ngữ nghệ thuật Việt Nam.

Nhà sử học nghệ thuật Jeanine Auboyer từng viết vào năm 1946: ”Kỹ thuật của Vũ Cao Đàm vẫn gắn liền chất liệu truyền thống của tổ tiên: Lụa. Trong đó, ông trân trọng sự tinh tế của thớ vải và độ mềm của màu sắc”. Còn ông Lý Đợi nhận định: ”Cách vẽ cho thấy tư duy và kỹ thuật Tây phương đã được áp dụng xuất sắc vào tranh lụa, làm tăng tính hiện đại, tạo cảm giác ngang tài ngang sức với sơn dầu”.

Theo nhà đấu giá, tranh còn mang chiều sâu cá nhân. Bố cục gợi nhớ một bức ảnh gia đình của Vũ Cao Đàm, trong đó có em gái Vũ Thị Thức ở Việt Nam. Ông thân thiết mẹ và em gái, coi những người phụ nữ trong gia đình là nguồn cảm hứng quan trọng trong suốt cuộc đời. Từ ký ức khi người thân tụ họp, Vũ Cao Đàm tạo nên một hình ảnh phổ quát về sự thân mật. Bức tranh còn được cho là món quà ông dành tặng vợ, bà Renée Appriou, sau một năm kết hôn.

Trả lời Sotheby’s, họa sĩ Michel Vu – con trai Vũ Cao Đàm – cho rằng bức tranh này là một đỉnh cao trong sự nghiệp của bố ông. ”Nó khắc họa một tầm nhìn lý tưởng, tựa Vườn Địa Đàng – hình ảnh tượng trưng hoàn hảo cho hạnh phúc điển hình của phương Đông. Tôi cũng nhận thấy vẻ đẹp trong những khuôn mặt mà ông vẽ vào thời điểm đó”, Michel Vu nói.

Vũ Cao Đàm (1908-2000), là họa sĩ, nhà điêu khắc hàng đầu. Ông tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, là một trong nhóm tứ kiệt trời Âu của nền hội họa Việt Nam – Phổ, Thứ, Lựu, Đàm (Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Lê Thị Lựu, Vũ Cao Đàm). Ông chuyển đến Paris, Pháp vào năm 1931 và theo học tại Trường Louvre, có cơ hội tiếp cận trực tiếp các bộ sưu tập của Bảo tàng Louvre và Bảo tàng Guimet. Những năm tháng ở Pháp cũng giúp ông được tiếp xúc các bậc thầy hội họa và điêu khắc châu Âu.

Sinh thời, danh họa yêu thích đề tài tình mẫu tử, có nhiều sáng tác được đấu giá cao. Ông thường khắc họa hình ảnh mẹ bế con, khơi gợi cảm xúc của người xem. Họa sĩ từng cho biết kiến thức về điêu khắc giúp ông thể hiện tốt hơn tỷ lệ, đường cong cơ thể nhân vật trong tranh.

Phương Linh (theo Sotheby’s)