TS Cấn Văn Lực: ‘Việc giảm lãi suất không dễ dàng’

Lãi suất điều hành đang ở mức thấp cùng với rủi ro thanh khoản hệ thống có thể khiến việc giảm lãi suất thực tế của các nhà băng trở nên khó khăn hơn, theo nhận định của TS Cấn Văn Lực.

Quan điểm trên được TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, nêu tại tọa đàm Vietnam Investment Forum 2027, ngày 12/11. Theo chuyên gia, hiện nay lãi suất của Ngân hàng Nhà nước đã ở mức tương đối thấp, chỉ khoảng 4,5%, nên dư địa giảm thêm không còn nhiều.

Ngoài ra, ông Lực cho rằng nếu giảm mạnh lãi suất huy động của các ngân hàng, dòng tiền sẽ chảy ngược ra khỏi hệ thống, khiến họ không còn nguồn lực để cho vay. “Việc hạ lãi suất huy động còn có thể ảnh hưởng đến thanh khoản”, chuyên gia nhận định.

Bên cạnh rủi ro về thanh khoản, TS Cấn Văn Lực còn cho biết biên lãi ròng (NIM) của hệ thống ngân hàng đang giảm dần. Cuối năm ngoái, NIM ở mức khoảng 3%, đến quý I năm nay còn khoảng 2,8% và hiện xuống khoảng 2,5%.

Chuyên gia lưu ý rằng mức NIM 2,5% hiện nay không phải quá cao nếu xét đến mức độ rủi ro của nền kinh tế, doanh nghiệp và hệ thống tài chính. Chẳng hạn, NIM của các ngân hàng Trung Quốc khoảng 3%, còn Singapore khoảng 3,5%, dù mức độ rủi ro tại quốc gia thấp hơn. “Vì vậy, theo tôi việc giảm lãi suất đối với các ngân hàng là không dễ dàng”, ông Cấn Văn Lực nói.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Việt Anh, Phó tổng giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị ngân hàng Tiên Phong (TPBank), cho rằng lãi suất cho vay hiện nay khó giảm xuống dưới 10%. Theo lý giải của lãnh đạo này, lãi suất USD hiện đã ở mức 5%, khi chuyển đổi sang tiền đồng, nhà đầu tư còn phải tính đến phần bù tỷ giá. Như vậy, lãi suất thực tế với USD đã ở mức khoảng 7%.

“Nếu cộng thêm chi phí vốn của ngân hàng khoảng 2,5%, tổng chi phí vốn đã vào khoảng 9,5%”, ông Nguyễn Việt Anh nhận định và thêm rằng thị trường cần làm quen với một mặt bằng chi phí vốn cao hơn trước và dư địa giảm lãi suất sẽ không còn nhiều.

Theo lãnh đạo TPBank, sự chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động cũng đang tạo áp lực lên lãi suất. Trong khoảng 5 năm gần đây, tăng trưởng cho vay thường cao hơn huy động khoảng 2-3 điểm %. Riêng 10 tháng đầu năm nay, tín dụng tăng hơn 11%, trong khi huy động tăng gần 10%. “Khoảng cách này đã thu hẹp nhưng vẫn tạo sức ép nhất định lên bảng cân đối của các ngân hàng”, ông Việt Anh chia sẻ.

Theo khảo sát của VnExpress, lãi suất tiết kiệm tại các ngân hàng hiện phổ biến ở quanh mức 7,8-9% mỗi năm, tăng hơn 3% so với giai đoạn cuối năm ngoái. Thậm chí, một số nhà băng còn trả cho khách hàng mức 9,5% một năm mà không yêu cầu số tiền gửi tối thiểu, hoặc chỉ dao động 100-200 triệu đồng.

Tuy nhiên, dù không dễ giảm, ông Cấn Văn lực cho rằng hệ thống ngân hàng vẫn cần “quyết tâm giảm lãi suất” nhưng phải lựa chọn mức độ và lĩnh vực phù hợp. Đối với lãi suất huy động, ông đồng tình định hướng giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm của Ngân hàng Nhà nước. “Nếu điều kiện thị trường thuận lợi, mức giảm có thể thêm nhưng cần theo dõi phản ứng và tín hiệu từ thị trường”, ông Lực nói.

Chuyên gia cũng nhìn nhận các ngân hàng nên giảm lãi suất cho vay nhưng cần xác định rõ thứ tự ưu tiên, tập trung vào những lĩnh vực và đối tượng phù hợp, thay vì áp dụng đại trà. Ông Lực đánh giá nếu giảm trên diện rộng, hệ thống ngân hàng sẽ chịu áp lực rất lớn về thanh khoản.

Về giải pháp, trong giai đoạn 2027-2028, ông Lực cho biết các ngân hàng có thể giảm tiếp lãi suất một cách bền vững. Tuy nhiên, các cơ quan quản lý cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp và công cụ. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước cần đưa ra thêm các chính sách điều hành tiền tệ mới và phối hợp với nhau.

Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công cũng là một giải pháp cần thực hiện để đưa dòng tiền vào nền kinh tế. Ông Lực nhận định việc tháo gỡ các dự án tồn đọng, ách tắc sẽ tăng tốc độ luân chuyển vốn.

Ngoài ra, việc đẩy nhanh công tác hoàn thuế giá trị gia tăng và một số loại khác cũng là một phương án khả thị. “Chúng tôi đã kiến nghị với Chính phủ khoảng 10 nhóm biện pháp, giải pháp khác nhau. Chỉ khi triển khai đồng bộ những giải pháp này, chúng ta mới có cơ sở để giảm lãi suất một cách thực chất, thay vì chỉ dựa vào các biện pháp hành chính”, ông Lực nhấn mạnh.

Trọng Hiếu