Vì sao người già thường hạnh phúc hơn trung niên?

Gánh nặng tâm lý giảm bớt, ưu tiên các mối quan hệ chất lượng giúp mức độ hài lòng với cuộc sống của con người tăng trở lại sau tuổi trung niên.

Hiện tượng thể chất suy giảm nhưng sức khỏe tinh thần vẫn duy trì hoặc cải thiện ở người cao tuổi được gọi là “nghịch lý tuổi già”. Các nhà tâm lý học lý giải, gánh nặng tâm lý dồn dập ở tuổi trung niên sẽ giảm bớt khi con người bước vào tuổi già.

Ở tuổi 40, một người thường phải cùng lúc lo khoản vay mua nhà, nuôi con, chăm sóc cha mẹ già và phát triển sự nghiệp. Khi con cái trưởng thành và công việc bớt chi phối, các áp lực này dần thu hẹp.

Nhà nghiên cứu Arthur Stone tại Đại học Stony Brook (Mỹ) đã phân tích dữ liệu khảo sát của Gallup trên 340.847 người Mỹ từ 18 đến 85 tuổi. Kết quả cho thấy căng thẳng và tức giận giảm dần từ mốc 20 tuổi. Cảm giác lo lắng duy trì ở mức cao đến tuổi trung niên rồi giảm dần. Mức độ hài lòng với cuộc sống giảm ở tuổi trung niên, sau đó tăng trở lại ở nhóm trên 50 tuổi.

Sự ưu tiên trong các mối quan hệ xã hội cũng thay đổi. Người lớn tuổi thường dành thời gian cho người thân thiết và cắt giảm những cuộc gặp gỡ không cần thiết. Giáo sư tâm lý Laura Carstensen tại Đại học Stanford (Mỹ) cho biết, khi nhận thức thời gian còn lại có hạn, con người thường ưu tiên các mối quan hệ mang lại giá trị thực chất.

Bên cạnh đó, cách bộ não tiếp nhận thông tin cũng thay đổi. Nhóm nghiên cứu của giáo sư Carstensen ghi nhận “hiệu ứng tích cực” ở người lớn tuổi, khi họ chú ý đến thông tin tốt nhiều hơn thông tin xấu. Họ thường nhớ những khoảnh khắc vui vẻ thay vì các sự kiện gây khó chịu. Ngược lại, người trẻ thường xuyên phải tính toán rủi ro ảnh hưởng đến tương lai và sự nghiệp.

Bước vào tuổi già, những mục tiêu như thăng chức hay mua nhà không còn quan trọng như trước. Nhờ kinh nghiệm sống, người lớn tuổi xử lý các thông tin tiêu cực bình tĩnh hơn do không còn bị chi phối bởi áp lực kinh tế và gia đình. Việc đi bộ buổi sáng vừa giúp rèn luyện thể chất vừa tạo cơ hội giao lưu, đáp ứng mục tiêu sống giản đơn.

Nghiên cứu do nhà tâm thần học Dilip Jeste tại Đại học California (Mỹ) thực hiện trên 1.546 người từ 21 đến 100 tuổi cho thấy nhóm lớn tuổi có sức khỏe tinh thần tốt hơn nhóm trẻ, dù thể chất suy giảm. “Người tham gia đánh giá bản thân và cuộc sống của họ tốt hơn qua từng năm”, Dilip Jeste cho biết.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý “nghịch lý tuổi già” là xu hướng chung, không đúng với mọi cá nhân. Một nghiên cứu trên 4.944 người Na Uy từ 40 đến 95 tuổi chỉ ra rằng mức độ hài lòng ổn định đến tuổi già, nhưng sẽ giảm ở độ tuổi rất cao nếu họ gặp phải tình trạng suy giảm sức khỏe hoặc mất đi bạn đời.