Cuộc chiến gia đình sau những khối tài sản thừa kế

Tranh chấp thừa kế tại tòa án Trung Quốc tăng gấp ba lần trong 5 năm, phần lớn xuất phát từ mâu thuẫn bất động sản do thế hệ trước để lại.

Theo công bố tháng 7 của Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 Bắc Kinh, tỷ lệ án phân chia tài sản của người cao tuổi tăng từ 4,4% năm 2021 lên 15,5% năm 2025. Trong đó, bất động sản chiếm 94,6% tổng số tài sản bị đưa ra khởi kiện.

Luật sư Bao Duệ tại Thâm Quyến cho biết trong bối cảnh kinh tế chậm lại, bất động sản do thế hệ trước để lại trở thành nguồn thu nhập quan trọng. Tại Thâm Quyến, mâu thuẫn thường bùng phát ở các khu nhà xây trên đất tập thể nông thôn. Do không thể sang tên như nhà thương mại, các gia đình chủ yếu tranh giành quyền quản lý để thu tiền thuê. Tại một số khu vực, lợi nhuận cho thuê đạt 280.000 – 420.000 USD mỗi năm.

Năm 2021, ông Bao thụ lý vụ hai anh em tranh giành 3 tòa nhà. Người anh làm việc ở Hong Kong, gửi 280.000 USD về cho cha xây nhà, trong khi người em không đóng góp tài chính. Khi cha qua đời, người em cắt điện nước, ép khách thuê ký hợp đồng mới để chiếm một tòa. Người anh về nước, chi 14.000 USD lắp camera giám sát, thay khóa cửa và khởi kiện. Tòa phán quyết người em được giữ một tòa, người anh có quyền sử dụng hai tòa còn lại dựa trên tỷ lệ đóng góp.

Trong một vụ việc khác tại Thâm Quyến, 7 anh chị em kiện nhau vì cổ phần tại công ty hợp tác nông thôn. Ba người em trai ở lại làng nhận cổ tức 42.000 USD mỗi năm sau khi cha mẹ mất. Bốn người chị gái từng trực tiếp chăm sóc cha mẹ bị gạt ra ngoài vì đã kết hôn. Tuy nhiên, sau khi các người chị cung cấp bằng chứng về quá trình đóng góp tài chính và công sức phụng dưỡng, nhóm em trai đã đồng ý chia lại số tiền.

Tại Bắc Kinh, luật sư Dương Chí Chính nhận định các gia đình tái hôn hoặc có nhiều thành viên thường xảy ra tranh chấp do thiếu sự gắn kết. Điển hình là vụ kiện giành căn nhà trị giá 700.000 USD. Một người đàn ông 60 tuổi được nhường quyền thừa kế ban đầu, nhưng 12 thành viên gia đình sau đó đổi ý, buộc ông phải khởi kiện toàn bộ người thân.

Tháng 10/2024, một người đàn ông lập di chúc miệng tại phòng hồi sức tích cực trước mặt họ hàng, vắng mặt người vợ thứ hai. Ông để lại nhà, tiền và ôtô cho con trai duy nhất. Khi ông qua đời, người mẹ kế khởi kiện đòi chia nửa tài sản và chỉ biết chi tiết bản di chúc khi ra tòa. “Trong hầu hết các vụ án thừa kế, bên giữ di chúc thường đợi đến phút cuối mới công bố tại tòa”, ông Dương cho biết.

Thực tế xét xử hiện nay ưu tiên người trực tiếp chăm sóc thay vì chia thừa kế thuần túy theo huyết thống. Tháng 9 vừa qua, luật sư Trương Vĩ Cảnh dẫn chứng vụ một người em trai làm kiểm lâm, trực tiếp nuôi chị gái mắc bệnh tâm thần suốt 30 năm. Khi người chị mất, đứa con đứt liên lạc nhiều năm xuất hiện đòi thừa kế 42.000 USD tiền tiết kiệm của mẹ. Tòa phán quyết 70% tài sản thuộc về người em trai, người con chỉ nhận 30%.

“Sự thay đổi này cho thấy pháp luật đang từng bước ghi nhận công sức thực tế của những người kề cận chăm sóc người cao tuổi”, luật sư Trương đánh giá.

Bảo Nhiên (Theo QQ)