Cán bộ đổi mới có thể được miễn trách nhiệm khi sai sót

Cán bộ làm đúng chủ trương, không vụ lợi, đã phòng ngừa rủi ro và khắc phục hậu quả có thể được miễn hoặc giảm trách nhiệm nếu xảy ra sai sót ngoài ý muốn.

Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 24 về phát huy tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết nhìn nhận cơ chế bảo vệ cán bộ hiện chưa cụ thể, chưa tạo đủ niềm tin và động lực để họ chủ động giải quyết công việc. Một bộ phận còn làm việc cầm chừng, sợ sai, né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm, nhất là trong các lĩnh vực mới, khó và tiềm ẩn nhiều rủi ro như tài chính, tài sản công, đầu tư công, đấu thầu, đất đai, chuyển đổi số. Ngược lại, có người lợi dụng quá trình thực thi công vụ để phục vụ lợi ích cá nhân, cục bộ.

Bộ Chính trị xác định đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung là phẩm chất cốt lõi của cán bộ, đảng viên. Người có động cơ trong sáng, làm đúng chủ trương sẽ được giao thẩm quyền rõ ràng, bảo đảm không gian cống hiến và bảo vệ khi thực hiện nhiệm vụ. Việc miễn hoặc giảm trách nhiệm với sai sót trong quá trình đổi mới, thử nghiệm sẽ dựa trên đánh giá đầy đủ hoàn cảnh, nguyên nhân, mức độ lỗi và đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết.

Người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải khích lệ, bảo vệ người đổi mới, đồng thời tiên phong nhận nhiệm vụ mới, khó, phức tạp. Chủ trương này không được lợi dụng để áp đặt ý chí cá nhân, ép buộc cấp dưới đồng thuận hoặc che giấu rủi ro, khuyết điểm.

Cách làm việc của cán bộ, công chức, viên chức cũng phải chuyển từ quản lý hành chính, phục tùng máy móc sang chủ động kiến tạo, lấy sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực tế làm thước đo. Người né tránh, đùn đẩy, kéo dài thời gian hoặc không thực hiện đầy đủ trách nhiệm xem xét các sáng kiến sẽ bị xử lý nghiêm.

Trường hợp quy định pháp luật chưa rõ, thiếu thống nhất hoặc không còn phù hợp thực tế, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét khách quan, toàn diện và ưu tiên nguyên tắc có lợi để bảo vệ cán bộ làm việc vì lợi ích chung.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu nghiên cứu cơ chế chấp nhận rủi ro trong thử nghiệm, loại trừ hoàn toàn trách nhiệm pháp lý nếu thiệt hại phát sinh do nguyên nhân khách quan. Những địa bàn, lĩnh vực đủ điều kiện có thể được xây dựng không gian thử nghiệm có kiểm soát.

Quy định chặt chẽ tiêu chí miễn giảm trách nhiệm

Nghị quyết nêu tiêu chí miễn, giảm trách nhiệm phải được quy định chặt chẽ, phân biệt rõ đổi mới vì lợi ích chung với hành vi lợi dụng chủ trương, cố ý làm trái, thiếu trách nhiệm hoặc vụ lợi.

Khi xem xét trách nhiệm, cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá động cơ, mục đích, mức độ lỗi, quá trình ra quyết định, khả năng dự báo và kiểm soát rủi ro, hậu quả cùng việc chủ động phòng ngừa, khắc phục. Hiệu quả của sáng kiến là căn cứ quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất để quyết định miễn hoặc giảm trách nhiệm.

Cán bộ sẽ không bị xử lý nếu thiệt hại hoàn toàn do nguyên nhân khách quan, không thể dự báo và họ đã áp dụng đầy đủ biện pháp cần thiết. Người mắc sai sót ngoài ý muốn, không vụ lợi, làm đúng phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt, chủ động báo cáo và hạn chế tối đa hậu quả cũng có thể được miễn hoặc giảm trách nhiệm.

Cơ chế bảo vệ không áp dụng với người cố ý làm trái, vụ lợi, che giấu thông tin, bỏ qua cảnh báo hoặc tự ý làm vượt phạm vi được phê duyệt. Cấp ủy lãnh đạo được tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong xử lý các điểm nghẽn, dự án trì trệ, tồn đọng kéo dài, nhất là ở lĩnh vực đất đai, giải phóng mặt bằng, tài chính, đầu tư công, tài nguyên, môi trường và hạ tầng.

Việc bảo vệ cũng áp dụng với cơ quan, tổ chức và cá nhân tham gia tham mưu, thẩm định, quyết định hoặc thực hiện nhiệm vụ đổi mới vì lợi ích chung.

Có thể đặc cách bổ nhiệm cán bộ xuất sắc

Công tác cán bộ sẽ lấy bản lĩnh chính trị, phẩm chất, trí tuệ, năng lực tổ chức và tinh thần dám chịu trách nhiệm làm tiêu chí xuyên suốt. Người có năng lực, tạo ra sản phẩm cụ thể sẽ được phát hiện, trọng dụng; người né tránh, làm việc cầm chừng, thiếu trách nhiệm hoặc vụ lợi sẽ bị sàng lọc, thay thế.

Cán bộ có sáng kiến mang lại hiệu quả, tạo sức lan tỏa và có khả năng nhân rộng sẽ được khen thưởng, tôn vinh, nâng lương hoặc thăng quân hàm trước thời hạn theo quy định.

Người có thành tích đặc biệt xuất sắc, tạo tác động lớn có thể được đặc cách bổ nhiệm vào vị trí cao hơn, bổ nhiệm vượt cấp hoặc đưa vào quy hoạch cán bộ cấp chiến lược.

Vũ Tuân