Doanh nghiệp không bắt buộc mở trạm sạc cho hãng xe khác

Bộ Công Thương cho biết quy chuẩn trụ sạc xe điện tập trung vào yếu tố kỹ thuật, trong khi đó hình thức kinh doanh do các doanh nghiệp chủ động.

Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư 61 về quy chuẩn kỹ thuật trụ, trạm sạc xe điện. Tại họp báo ngày 7/10, ông Phạm Văn Quân, Phó cục trưởng Công nghiệp (Bộ Công Thương), cho biết quy chuẩn được xây dựng nhằm tạo hành lang kỹ thuật cho ngành xe điện, đảm bảo hệ thống vận hành.

Quy chuẩn tập trung vào 4 mục tiêu gồm an toàn, tương thích, minh bạch với người sử dụng và bảo vệ hệ thống điện, hướng tới sạc thông minh. Trong đó, yêu cầu tương thích nhằm đưa các thiết bị sạc về những chuẩn kỹ thuật thống nhất, ví dụ châu Âu yêu cầu tất cả các hãng điện thoại dùng chuẩn type-C.

Tuy nhiên, quy định này không đồng nghĩa doanh nghiệp sở hữu trạm sạc bắt buộc phải cho xe của mọi thương hiệu sử dụng.

“Chúng tôi chỉ đưa ra các quy định về quy chuẩn kỹ thuật, còn hình thức kinh doanh của các nhà đầu tư thế nào tùy thuộc vào mục tiêu của họ”, ông Quân nói, cho biết việc chia sẻ, sử dụng trạm sạc còn phụ thuộc thỏa thuận giữa các bên.

Về phạm vi quản lý, Bộ Công Thương cho biết quy chuẩn tập trung vào trụ sạc, là thiết bị cấu thành trạm sạc. Các trụ sạc đặt tại công trình xây dựng vẫn phải đáp ứng quy chuẩn này. Trong khi đó, toàn bộ trạm sạc nằm trong tòa nhà hoặc công trình còn chịu điều chỉnh của pháp luật về xây dựng, phòng cháy chữa cháy và các quy định liên quan. Việc này nhằm phân định trách nhiệm quản lý giữa Bộ Công Thương và các bộ ngành khác.

Thị trường trạm sạc tại Việt Nam

Thị trường trạm sạc tại Việt Nam hiện tại có hai hướng phát triển chính, bao gồm mạng lưới trạm sạc riêng của hãng xe và trạm sạc mở cho nhiều thương hiệu. VinFast hiện là hãng đầu tư mạnh nhất với hệ thống V-Green, phục vụ riêng cho dòng xe điện VinFast. Hệ thống này được quy hoạch hơn 150.000 cổng sạc tại 63 tỉnh, thành, tạo mạng lưới có độ phủ lớn nhất trên thị trường. Doanh nghiệp này cũng bắt đầu triển khai những siêu trạm sạc.

Trong khi đó, các hãng như BYD, Geely, Ford, Porsche, Mercedes, BMW… phần lớn phát triển trạm thông qua đại lý hoặc hợp tác với đơn vị thứ ba, với mức độ mở khác nhau. Các mạng này có quy mô nhỏ hơn, chủ yếu tập trung tại đại lý, trung tâm dịch vụ và các đô thị lớn.

Ở nhóm sạc đa thương hiệu, các doanh nghiệp như Eboost, EV One, Esky, EV Charge, Rabbit EV, ChargeLink, FUTA EV Power… đang xây dựng mạng lưới cho nhiều dòng xe. Eboost hiện công bố hơn 2.500 điểm sạc trên toàn quốc, trong khi EV One có hơn 70 trạm và đặt mục tiêu mở rộng lên hơn 600 đầu sạc vào năm 2028. FUTA EV Power cũng đang mở rộng mạng lưới tại các bến xe Phương Trang và địa điểm đối tác, với trụ sạc công suất tới 240 kW.

Xu hướng gần đây là liên thông giữa các mạng sạc, ví dụ VETC Trạm sạc đã kết nối nhiều nhà vận hành để người dùng tìm trạm, kích hoạt và thanh toán trên một nền tảng. VETC hiện cho biết hệ thống đã liên thông khoảng 250 trạm trên toàn quốc, trong đó các trạm thuộc nhiều nhà vận hành khác nhau, thay vì toàn bộ do VETC đầu tư và sở hữu.

Xu hướng trạm sạc trên thế giới

Ở các thị trường phát triển, xu hướng là xe của nhiều hãng có thể sử dụng chung trạm sạc, trong khi các doanh nghiệp vẫn có thể sở hữu và vận hành mạng lưới riêng. Tại Mỹ, các mạng sạc được khuyến khích kết nối với nhau, giúp người dùng có thể sạc tại nhiều mạng khác nhau thay vì phải tìm đúng trạm của từng hãng. Các trạm cũng phải chia sẻ những thông tin như vị trí, giá và tình trạng hoạt động. Về kinh doanh, các hãng vẫn có thể độc quyền trạm sạc với chuẩn sạc riêng, ví dụ Tesla.

Tại châu Âu, các trạm sạc công cộng phải minh bạch giá và không được phân biệt đối xử giữa các nhà cung cấp dịch vụ sạc.

Trung Quốc cũng đang phát triển theo hướng này, với nhiều nhà vận hành như State Grid, TELD, Star Charge cùng xây dựng mạng lưới riêng nhưng sử dụng các tiêu chuẩn chung. Từ tháng 3/2026, các tiêu chuẩn mới của Trung Quốc yêu cầu các nền tảng sạc có thể trao đổi thông tin với nhau, chẳng hạn dữ liệu về trạm, tình trạng hoạt động và dịch vụ. Trung Quốc đồng thời áp dụng tiêu chuẩn kiểm tra khả năng tương thích giữa xe và thiết bị sạc. Nhờ vậy, các doanh nghiệp vẫn cạnh tranh bằng mạng lưới và dịch vụ riêng, nhưng người dùng có thể tiếp cận nhiều trạm hơn mà không bị giới hạn bởi thương hiệu xe hay nhà vận hành.

Phương Dung – Hồ Tân