Gánh nặng mù lòa từ đái tháo đường, cận thị


Gánh nặng mù lòa từ đái tháo đường, cận thị

Thay vì do bệnh mắt hột hay thiếu vitamin A như trước, nguyên nhân gây mù lòa hàng đầu nay chuyển sang các biến chứng phức tạp của bệnh đái tháo đường và cận thị.

Tại Hội nghị Nhãn khoa TP HCM mở rộng lần 5 ngày 22/8, TS.BS.CK2 Nguyễn Viết Giáp cho biết mô hình bệnh tật nhãn khoa đang thay đổi. Nếu trước đây ngành y tế tập trung thanh toán bệnh mắt hột, giải quyết tình trạng khô mắt do thiếu vitamin A, thì hiện nay đái tháo đường, thoái hóa điểm vàng, glôcôm và cận thị đang nổi lên như những thách thức mới.

Dự báo của Tổ chức Y tế Thế giới, đến năm 2050 một nửa dân số thế giới có thể bị cận thị, trong đó 10% cận thị nặng. Cùng với đó, bệnh đái tháo đường gia tăng làm tăng nguy cơ bệnh võng mạc đái tháo đường, một trong những nguyên nhân gây suy giảm thị lực ở người trong độ tuổi lao động.

Trong khi gánh nặng bệnh mắt thay đổi, khả năng phát hiện và quản lý một số bệnh vẫn còn nhiều khoảng trống. Khảo sát của Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, tại 521 cơ sở y tế giai đoạn 2023-2024, cho thấy hạn chế lớn nhất nằm ở sàng lọc võng mạc đái tháo đường và quản lý glôcôm.

Chỉ 29,6% người bệnh đái tháo đường được khám mắt có chụp võng mạc. Điều trị chuyên sâu cũng chưa đồng đều, chỉ 17,3% cơ sở triển khai tiêm nội nhãn và 7,3% có laser quang đông cho võng mạc đái tháo đường. Máy OCT – công cụ quan trọng để chẩn đoán và theo dõi bệnh, mới được trang bị tại 20,3% cơ sở. Người bệnh ở nhiều địa phương vì vậy phải chuyển tuyến xa khi cần tiêm nội nhãn hoặc laser quang đông.

Với glôcôm, căn bệnh thường được ví như “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng” vì có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khảo sát ghi nhận 36.744 người bệnh đã được phát hiện nhưng chưa được đưa vào quản lý lâu dài. Chỉ 62,8% trường hợp phát hiện được đưa vào theo dõi, quản lý.

Nhân lực cũng là một điểm nghẽn. Có 83 cơ sở chưa có bác sĩ chuyên khoa mắt, cả nước mới có 218 cử nhân khúc xạ, trong khi các dịch vụ nhãn khoa chuyên sâu chủ yếu tập trung ở tuyến trên.


Gánh nặng mù lòa đổi ngôi - mối nguy từ đái tháo đường, cận thị

Chuyên gia glôcôm nước ngoài cùng y bác sĩ Bệnh viện Mắt TP HCM phẫu thuật. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

TS.BS Dương Huy Lương, Phó cục trưởng Quản lý Khám chữa bệnh, cho biết ngành nhãn khoa đã đạt nhiều thành tựu, với gần 370.000 ca phẫu thuật đục thủy tinh thể trong năm qua, 83% người bệnh đạt thị lực tốt khi ra viện. Tuy nhiên, trước tình trạng già hóa dân số và bệnh không lây nhiễm gia tăng, ngành y tế cần chuyển từ tư duy “chờ mù lòa mới điều trị” sang “dự phòng, phát hiện sớm”.

“Không chỉ chờ người bệnh đến khi thị lực đã suy giảm”, ông Lương nói, nhấn mạnh chăm sóc mắt cần được triển khai sâu rộng hơn tại tuyến cơ sở, thay vì tập trung ở bệnh viện trung ương và tuyến cuối.

Để thu hẹp khoảng trống sàng lọc, các chuyên gia đề xuất đưa khám mắt thành một cấu phần trong quản lý bệnh đái tháo đường. Bộ Y tế đang khuyến khích mô hình liên kết Nội tiết – Nhãn khoa, thí điểm tại 7 bệnh viện, đồng thời đề xuất khám mắt định kỳ ít nhất một lần mỗi năm được bảo hiểm y tế chi trả cho bệnh nhân đái tháo đường ngoại trú.

Bên cạnh đó, trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng hỗ trợ đọc ảnh đáy mắt, sàng lọc và phát hiện nguy cơ tại tuyến cơ sở. Kết hợp dữ liệu liên thông và hội chẩn từ xa, công nghệ có thể giúp mở rộng tiếp cận dịch vụ nhãn khoa, nhất là ở những nơi thiếu bác sĩ chuyên khoa.

Lê Phương

Ngày xuất bản:

24 THÁNG 08, 2026

Tin cập nhật 24H

Ván cược AI Việt Nam ‘hậu Jensen Huang’

Nguyên Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Chủ tịch & TGĐ Knapper Global Advisory

17 THÁNG 11, 2026

Đề xuất bỏ tốc độ tối thiểu một số đoạn đường trên cao tốc

Bộ Xây dựng đề xuất không quy định tốc độ tối thiểu tại trạm thu phí, làn chuyển tiếp nhập, tách cao tốc, khi ùn tắc, cứu hộ.

17 THÁNG 11, 2026

Tài xế lùi xe trên cao tốc bị phạt 35 triệu đồng

Đồng ThápNam tài xế 48 tuổi bị phạt 35 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe do lùi ôtô trên cao tốc TP HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận.

17 THÁNG 11, 2026

Xe container cháy ngùn ngụt trên quốc lộ 51

Đồng NaiĐang chạy trên quốc lộ 51, tài xế phát hiện lửa bùng lên liền tấp vào lề rồi rời cabin thoát thân, tuyến đường huyết mạch ùn tắc, chiều 16/11.

17 THÁNG 11, 2026

Bí ẩn viên kim cương 300.000 USD biến mất sau tai nạn F1

Viên kim cương trị giá 300.000 USD gắn trên xe đua Jaguar biến mất sau tai nạn tại Monaco Grand Prix 2004, để lại bí ẩn chưa có lời giải suốt 22 năm.

17 THÁNG 11, 2026

HLV Moriyasu và hành trình không trọn vẹn cùng Nhật Bản

Từng gây tiếng vang với những chiến thắng trước Đức, Tây Ban Nha và Brazil, nhưng Nhật Bản thiếu một bước đột phá để khiến hành trình dưới thời HLV Hajime Moriyasu trọn vẹn hơn.

17 THÁNG 11, 2026

Cựu trợ lý của HLV Park Hang-seo tái xuất V-League

Đà NẵngHLV Lee Young-jin nhận lời dẫn dắt CLB SHB Đà Nẵng thay HLV Lê Đức Tuấn từ vòng 8 V-League 2026-2027.

17 THÁNG 11, 2026

Klopp: ‘FIFA thời Infantino còn tệ hơn thời Blatter’

HLV Jurgen Klopp cho rằng FIFA cần thay chủ tịch, khi tình hình dưới thời Gianni Infantino còn tệ hơn giai đoạn Sepp Blatter điều hành tổ chức này.

17 THÁNG 11, 2026

Cựu Phó chủ tịch UEFA: ‘Guardiola giết bóng đá’

AnhCựu Phó chủ tịch Zbigniew Boniek lên án chiến thuật kiểm soát bóng mà HLV Pep Guardiola phát minh.

17 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng đề xuất trọng tâm chiến lược cho hợp tác ASEAN – Trung Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN – Trung Quốc, đề xuất những trọng tâm chiến lược để phát triển quan hệ hai bên.

17 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Nhiều người ngộ độc sau ăn bánh mì nhiễm khuẩn tại Quảng Ngãi

22 người ở Quảng Ngãi ngộ độc sau ăn bánh mì mua tại 4 điểm bán từ ngày 3-7/11, xét nghiệm mẫu bệnh phẩm, thực phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella và khuẩn khác.

17 THÁNG 11, 2026

WHO đề xuất ‘cấm toàn diện thuốc lá mới’

WHO cảnh báo các sản phẩm thuốc lá và nicotine liên tục biến đổi về thành phần, công nghệ, hình thức sử dụng khiến quy định hiện hành có nguy cơ bỏ lọt sản phẩm mới, đề xuất mở rộng phạm vi cấm.

17 THÁNG 11, 2026

Vì sao dân văn phòng nhịn ăn vẫn không thoát cảnh béo bụng?

Ngồi lâu, căng thẳng kinh niên, mệt mỏi trí óc và ánh sáng nhân tạo là 4 bẫy sinh học khiến dân văn phòng dễ tích mỡ bụng.

17 THÁNG 11, 2026

Ăn ít thịt, cá có sống thọ hơn?

Tôi thấy nhiều người cắt giảm thịt, cá với hy vọng trẻ hóa cơ thể, nhiều thông tin còn cho rằng ăn ít đạm từ thịt, cá giúp sống thọ hơn, liệu có đúng? (Ngân, 50 tuổi, Hà Nội)

17 THÁNG 11, 2026

11 nạn nhân vụ nổ gas dần hồi phục, một người vẫn nguy kịch

TP HCMNhiều nạn nhân vụ nổ cửa hàng gas đã ổn định sức khỏe sau ba ngày điều trị, song bệnh nhân bỏng 90% diện tích cơ thể vẫn trong tình trạng nguy kịch.

17 THÁNG 11, 2026