Giới trẻ Nhật ‘hủy ăn’

Định nấu món thịt hầm khoai tây, nữ nhân viên văn phòng 23 tuổi rời siêu thị tay không vì giá thịt và rau củ vượt quá túi tiền, rồi quyết định “khỏi ăn”.

Theo China Times, cô gái chọn một quyết định cực đoan là ngừng ăn và chuyển sang chu kỳ nhịn đói hai ngày một lần. Cô tin bản thân vẫn an toàn vì chưa từng gục ngã hay ngất xỉu dưới cái nóng ngoài trời. Quyết định của cô gái không phải một trường hợp cá biệt, mà phản ánh một hội chứng ngấm ngầm đang bao trùm lấy thế hệ lao động trẻ tuổi tại nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới.

Khảo sát diện rộng trên toàn quốc do Nikkei công bố hồi tháng 8 ghi nhận 34% dân số từ 15 đến 49 tuổi chủ động bỏ bữa tối thiểu một lần mỗi tuần. Con số này vọt lên mốc 41% ở nhóm thanh niên từ 18 đến 24 tuổi, chạm mức 37% trong nhóm học sinh trung học phổ thông.

Hiện tượng này phát triển từ trào lưu ngôn ngữ mạng mang tên “cancel”, nơi người trẻ tuyên bố hủy bỏ các nhu cầu sống căn bản, từ việc lười tắm rửa, dẹp bỏ nấu nướng cho đến việc cắt phăng các bữa ăn hàng ngày. Từ năm 2024, các cụm từ như “hủy tắm” hay “hủy nấu ăn” đã rầm rộ trên mạng xã hội. Đến mùa hè năm nay, “hủy ăn” chính thức trở thành trào lưu biến tướng tiếp theo.

Gốc rễ của làn sóng bỏ bữa bắt nguồn từ cuộc giằng xé khốc liệt giữa làn sóng lạm phát sinh hoạt phí và sự bùng nổ của nền kinh tế chú ý. Nhà nghiên cứu Toranosuke Oda tại công ty phân tích tiêu dùng INTAGE xác nhận rằng giới trẻ hiện nay đặt nhu cầu kết nối xã hội, giấc ngủ và văn hóa thần tượng lên trên nhu cầu dinh dưỡng căn bản.

Lịch trình công việc dày đặc cùng chiếc điện thoại thông minh liên tục dội bom thông tin sau giờ làm vắt kiệt chút năng lượng cuối cùng, khiến người lao động rơi vào trạng thái chán ăn do kiệt sức thần kinh.

Một nam nhân viên 29 tuổi chia sẻ anh thường hoãn bữa ăn khi mệt mỏi, nhất là khi điện thoại thông minh liên tục dội bom thông tin khiến anh kiệt sức sau giờ làm. “Tôi chỉ muốn thả lỏng tâm trí và không làm gì cả, nên cảm thấy ăn muộn một chút cũng chẳng sao”, anh nói.

Sự bùng nổ thông tin và các làn sóng kích thích tiêu dùng trên smartphone đang liên tục tranh giành quỹ thời gian lẫn tài chính của người trẻ, khiến họ buộc phải cắt giảm ngân sách dành cho thực phẩm. Cùng lúc đó, giá lương thực đắt đỏ biến chiếc bàn ăn trở thành gánh nặng đầu tiên bị gạt bỏ khỏi bài toán chi tiêu cá nhân.

Giới chuyên môn nhìn nhận hành vi này như một quả bom nổ chậm đe dọa sức khỏe cộng đồng. Giáo sư Yohei Mikami thuộc Đại học Thương mại Chiba khẳng định việc bình thường hóa thuật ngữ “hủy bữa” làm sai lệch nhận thức xã hội, khiến cộng đồng ngộ nhận đây là quyền tự do lựa chọn thay vì nhận diện đúng bản chất của sự bần cùng hóa.

Nhịn đói trường kỳ có thể làm hao mòn hệ cơ, tàn phá chức năng chuyển hóa và gây suy dinh dưỡng âm thầm mà các xét nghiệm thông thường khó phát hiện ngay lập tức. Giáo sư Mikami khuyến cáo gia đình, đồng nghiệp và các tổ chức y tế phải chủ động can thiệp vào các dấu hiệu bỏ bữa bất thường của người trẻ, thay vì phó mặc họ cho những ảo tưởng về sức chịu đựng của cơ thể.

Từ “hủy tắm” chuyển sang “hủy ăn”, nghe qua tưởng chừng chỉ là một từ lóng mới nổi trên mạng do giới trẻ Nhật tạo ra. Tuy nhiên, AERA DIGITAL chỉ ra rằng khi đối tượng bị “hủy bỏ” lại chính là thực phẩm, nhu cầu thiết yếu để duy trì sự sống, thì bản chất sự việc đã hoàn toàn khác so với các hình thức hủy thông thường.

“Điều xã hội thực sự cần phân biệt rõ là liệu người trẻ đang tự nguyện chủ động bỏ bữa, hay đang bị ‘ép phải ăn ít đi’ do những gánh nặng về thời gian, tiền bạc và áp lực cuộc sống?”, chuyên gia nhận định.

Bình Minh (Theo China Times, Nikkei)