Google: Cần 10 năm và 1.800 lần phóng để xây trung tâm dữ liệu vũ trụ

Google ước tính việc xây trung tâm dữ liệu không gian vẫn khả thi đến 2035, nhưng tàu Starship cần phóng ít nhất 1.800 lần để vận chuyển vật tư.

Theo báo cáo chuyên sâu công bố trên trên tạp chí Joule ngày 1/10, nhóm nghiên cứu Google cho biết công nghệ vận chuyển lên vũ trụ sẽ dần hoàn thiện đến năm 2035. Trong đó, các hệ thống tàu của SpaceX của Elon Musk đóng vai trò chính.

Nhóm cho rằng những bên muốn xây dựng trung tâm dữ liệu sẽ tìm đến SpaceX đầu tiên. Khả năng chế tạo tên lửa của công ty Elon Musk hiện đã cải tiến cả về tốc độ và công nghệ theo thời gian. Kể từ khi phóng thành công Falcon 1 năm 2008, giá thành phóng đã giảm 20% mỗi năm. Đến 2035, nhóm ước tính giá phóng của SpaceX sẽ còn tầm 200 USD mỗi kg, được đánh giá “hoàn toàn hợp lý”.

Dựa trên lượng tải trọng được phóng bởi tên lửa Falcon 9 hiện nay, nhóm Google cho rằng lộ trình giảm chi phí tương tự sẽ đòi hỏi Starship phải đưa 370.000 tấn vật tư lên quỹ đạo. Có nghĩa, hoàn thành một trung tâm dữ liệu cần khoảng 1.800 lần phóng trong 10 năm tới, trung bình 180 lần mỗi năm, tải trọng 200 tấn trong mỗi nhiệm vụ.

Theo TechCrunch, đây là yêu cầu “quá lớn” khi Starship hiện chỉ bay vài lần mỗi năm. Tuy nhiên, SpaceX đang lên kế hoạch xin cấp phép và nâng tần suất phóng lên 25-100 nhiệm vụ hàng năm. Elon Musk từng gợi ý rằng Starship có thể đạt tần suất 30 lần/ngày vào năm 2030, tương đương hơn 10.000 chuyến mỗi năm, dù tỷ phú công nghệ này nổi tiếng về việc chậm tiến độ.

SpaceX hiện phát triển Starship ở cơ sở Starbase, Texas, nơi tên lửa đã trải qua 13 chuyến bay thử nghiệm với mức độ thành công khác nhau. Trong khi đó, Starbase, Louisiana sẽ trở thành cơ sở cất cánh của Starship sau khi phương tiện chứng minh được khả năng vận chuyển hàng hóa an toàn lên quỹ đạo. Công ty cũng đã lên kế hoạch hạ cánh và thu hồi mọi bộ phận của Starship, gồm tầng đẩy Super Heavy và tàu Ship ở tầng trên, cho phép tái sử dụng nhanh chóng tên lửa và giảm chi phí mỗi lần phóng.

Hồi tháng 1, SpaceX nộp đơn lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), đề xuất phóng một triệu vệ tinh để tạo trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Đến tháng 6, Musk hé lộ thiết kế chi tiết của AI1 – thế hệ đầu tiên trong loạt vệ tinh mà công ty dự kiến sử dụng làm trung tâm dữ liệu vũ trụ. AI1 cao 20 m và sải cánh 70 m, vượt sải cánh 68,4 m của máy bay Boeing 747-8, có thể trở thành vệ tinh lớn nhất mà SpaceX từng phóng.

Ngoài Musk, nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos cũng đặt tham vọng tương tự. Dù vậy, họ vấp phải sự hoài nghi lớn. Hồi tháng 2, CEO OpenAI Sam Altman cho rằng ý định xây trung tâm ngoài không gian “nực cười” ở hiện tại, do công nghệ chưa hoàn thiện. Một số chuyên gia khác cho rằng các hệ thống này có thể trở thành thảm họa gây ô nhiễm và làm thay đổi khí quyển Trái Đất.

Google vừa phóng vệ tinh đầu tiên tích hợp vi xử lý Tensor (TPU) tự thiết kế lên vũ trụ ngày 1/10 trong khuôn khổ dự án Suncatcher nhằm kiểm tra khả năng hoạt động của chip AI ngoài không gian. Vệ tinh do Planet Labs chế tạo, mang bốn TPU, pin mặt trời công suất khoảng 1 kW và hệ thống làm mát, được đưa lên bằng tên lửa Falcon 9 trong chuyến bay Transporter-18 của SpaceX. Google xác nhận đã liên lạc và vệ tinh đang hoạt động theo thiết kế.

Vệ tinh sẽ chạy mô hình AI của Google theo từng đợt 15 phút để kiểm soát mức tiêu thụ năng lượng và nhiệt. Dữ liệu thu thập từ thử nghiệm sẽ giúp hãng đánh giá khả năng vận hành TPU trước bức xạ, nhiệt độ và các điều kiện vật lý không gian. Công ty và Planet Labs cũng đang phát triển hai vệ tinh chuyên dụng, kết nối bằng laser, dự kiến phóng đầu 2027.

Suncatcher là dự án dài hạn của Google nhằm nghiên cứu khả năng xây dựng trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo. Công ty hình dung mạng lưới 81 vệ tinh hoạt động song song, tận dụng nguồn ánh sáng Mặt Trời gần như liên tục tại quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, nơi vệ tinh nhận năng lượng nhiều hơn khoảng 8 lần so với trên mặt đất. Tuy nhiên, dự án vẫn cần giải quyết bài toán băng thông, độ trễ, nhiệt và khả năng mở rộng.

Bảo Lâm tổng hợp

• Công ty Mỹ xây trung tâm dữ liệu AI 20 GW trong không gian
  

  
  
  

• Trung tâm dữ liệu đầu tiên sử dụng 16 triệu nơron người
  

  
  
  

• Trung tâm dữ liệu vũ trụ của Musk và Bezos có thể là thảm họa cho hành tinh
  

  
  
  

• Bước tiến giúp xây trung tâm dữ liệu không gian của Musk
  

  
  
  

• Tham vọng xây trung tâm dữ liệu vũ trụ của Musk khó thành