Những bé gái bị gả chồng để cứu đói cả nhà

AfghanistanCạn kiệt lương thực và ngập trong nợ nần vì hạn hán, nhiều gia đình ở tỉnh Badghis buộc phải gả con gái từ hai tuổi để lấy tiền cứu đói.

Mỗi lần thấy người chồng tương lai 20 tuổi bước vào sân, Khatira (11 tuổi) lại hoảng sợ bỏ chạy. Từ ngày bị cha mẹ mang đi “gán chồng” để xóa khoản nợ của gia đình, cô bé gần như tự nhốt mình trong bốn bức tường.

“Cháu không vui chút nào”, Khatira nói trong căn nhà nhỏ ở Qala-e-Naw, thủ phủ tỉnh Badghis, vùng tây bắc Afghanistan.

Bà Noor Bibi, 40 tuổi, (mẹ của Khatira) cho biết trước ngày bị hứa gả, con gái bà rất hoạt bát. Giờ đây, đứa trẻ 11 tuổi mang tâm lý mặc cảm, xấu hổ vì đã thành “người có chồng” trong khi bạn bè đồng trang lứa vẫn được vô tư chạy nhảy ngoài ngõ.

Gia đình bà Noor Bibi vốn sống bằng nghề trồng lúa mì và chăn nuôi ở quê. Những đợt hạn hán khốc liệt đã cướp đi kế sinh nhai, đẩy họ vào cảnh tay trắng phải dạt về thủ phủ Qala-e-Naw tìm việc làm thuê.

Tại tỉnh Badghis, khoảng 95% dân số làm nghề nông. Vài năm gần đây, biến đổi khí hậu, hạn hán khiến mùa màng mất trắng và đàn gia súc chết hàng loạt. Không có thu hoạch đồng nghĩa với việc nông dân không thể trả những khoản vay mua giống, phân bón và lương thực từ các chủ đất hay chủ tiệm tạp hóa.

Trong cơn bĩ cực, việc gả bán những bé gái chưa đến tuổi dậy thì để lấy tiền sính lễ trả nợ, mua bột mì hoặc thuốc men đã trở thành phao cứu sinh cuối cùng của nhiều gia đình.

Cách thủ phủ Qala-e-Naw khoảng 12 giờ lái xe, ngôi làng hẻo lánh Tayz Nawah cũng đang chìm trong bi kịch tương tự. Bà Gul Bobo đã gả cả hai cô con gái là Rubina (2 tuổi) và Nazila (5 tuổi). “Tôi đã khóc cạn nước mắt nhưng không còn đường nào khác”, bà Gul Bobo nói.

Trước kia, vợ chồng bà phải vay tiền mua hạt giống, thuê máy kéo và lừa thồ hàng. Mùa màng thất bát liên miên khiến nợ cũ chồng lên nợ mới. Để có tiền trang trải, bé Nazila (5 tuổi) được hứa hôn cho một thiếu niên 15 tuổi và có thể phải rời vòng tay mẹ về nhà chồng chỉ sau 2-3 năm nữa, khi em mới lên 7 hoặc 8 tuổi. Ngay cả bé út Rubina mới 2 tuổi cũng đã bị định đoạt số phận bằng một giao kèo hứa hôn.

“Tôi biết các con còn quá non nớt. Nếu còn cách xoay xở, chúng tôi đã giữ con lại đợi đến năm 18 tuổi”, người mẹ nói.

Tại những ngôi làng như Balocha hay vùng ven Qala-e-Naw, những đứa trẻ như ba chị em Khatera (9 tuổi), Jamila (10 tuổi) và Alaida (7 tuổi) vẫn hàng ngày ra đồng nhổ cỏ phụ cha trước ngày phải về nhà chồng. Trong xã hội nông thôn Afghanistan, tiền sính lễ nhà trai trả cho nhà gái vốn là một phong tục truyền thống, nhưng dưới sức ép của nạn đói, nó biến tướng thành những cuộc giao dịch gán nợ.

Cùng chung cảnh ngộ với Khatira là cô bé Gulalai (11 tuổi). Vì cha mẹ mua chịu nhu yếu phẩm và mắc nợ một chủ cửa hàng địa phương, em bị ép hứa gả làm vợ thứ hai cho chính chủ nợ – một người đàn ông đã gần 50 tuổi, lớn hơn em gần bốn thập kỷ.

“Thà con bé chết đi còn hơn phải làm vợ một ông già như thế”, bà Bana, mẹ của Gulalai, nói.

Cha cô bé, ông Niaz Mohammad, cho biết bản thân từng mong các con gái ít nhất phải tròn 20 tuổi mới lập gia đình. Thế nhưng cái đói bủa vây đã buộc người cha này lần lượt gả đi bốn cô con gái khi các em đều chưa trưởng thành. Khoản tiền đổi lấy từ tương lai của các con cũng nhanh chóng cạn kiệt sau khi trả nợ.

Ngay tại trung tâm Qala-e-Naw, cuộc mưu sinh cũng khắc nghiệt không kém. Mỗi sáng sớm, ông Mohammad Yawaz (55 tuổi) lại dẫn cô con gái Zubaida (6 tuổi) đi dọc các con phố nhặt vỏ chai nhựa. Buổi chiều, ông đẩy xe đi bán kem dạo ven đường, kiếm được khoảng 100 afghani (tương đương 1,5 USD) mỗi ngày. Khoản thu nhập ít ỏi không đủ mua bột mì cho cả nhà khiến ông Yawaz phải gả người con gái lớn (nay 15 tuổi) và tiếp tục hứa hôn bé Zubaida mới 6 tuổi cho một cậu bé 12 tuổi.

Cách nhà ông Yawaz không xa, người hàng xóm tên Surgul cũng vừa gả hai con gái là Zartila (10 tuổi) và Bibi Aisha (7 tuổi). Ông Surgul đưa ra quyết định bán bé Zartila sau khi cả gia đình đã trải qua ba ngày ba đêm liền nhịn đói.

Tại vùng nông thôn Khoshkian, nơi những cánh đồng lúa mì đã mất mùa tới 7 lần chỉ trong vòng 8 năm qua, nông dân Abdul Aziz cũng đã phải gả cả 5 người con gái để lấy tiền sính lễ trả nợ. Số phận của những bé gái sau khi bước qua cánh cửa nhà chồng được phản chiếu rõ nét qua cuộc đời của Mazari – một người con gái của ông Aziz.

Mazari phải về nhà chồng khi mới 12-13 tuổi, làm vợ một người đàn ông ngoài 40 tuổi. Nay ở tuổi 16-17, độ tuổi lẽ ra vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, Mazari đã là mẹ của hai đứa trẻ, gồm một bé trai 2 tuổi và một bé sơ sinh.

“Kết hôn ở tuổi 12 thực sự quá sức chịu đựng. Ngày về nhà chồng, tôi thậm chí còn chưa biết nấu ăn”, Mazari kể.

Không chỉ ở lại quê nhà chịu đói, hàng nghìn gia đình từ Badghis đã phải rời bỏ làng mạc tới các khu lều bạt tạm bợ như trại Shahrak-e-Sabz ở tỉnh Herat lân cận. Tại đây, những người mẹ như chị Khomakha (30 tuổi) cũng đành bất lực nhìn cô con gái Fatemah mới 2 tuổi bị đem ra hứa hôn để đổi lấy chi phí sinh tồn cho anh trai 8 tuổi và cả gia đình nơi đất khách.

Theo các chuyên gia nhân đạo, những cô dâu trẻ em tại Afghanistan phải sớm gánh vác toàn bộ việc nhà nặng nhọc, đối mặt với nguy cơ bạo lực gia đình và bị ép mang thai ngay khi cơ thể vừa dậy thì.

Ông Mark Calder, Giám đốc vận động chính sách về Afghanistan của tổ chức cứu trợ quốc tế World Vision International, cảnh báo nạn tảo hôn đang đẩy các bé gái vào nguy cơ tử vong cao do biến chứng thai sản. Tình trạng này càng trở nên trầm trọng khi hàng loạt phòng khám y tế tại địa phương buộc phải đóng cửa vì nguồn viện trợ quốc tế bị cắt giảm mạnh.

Không chỉ tước đoạt sức khỏe và tính mạng, những cuộc hôn nhân cưỡng bức vì miếng ăn còn xóa sổ hoàn toàn tuổi thơ cùng cơ hội học tập hiếm hoi của các em.

Tại Qala-e-Naw, mỗi buổi sáng, bà Sara vẫn lặng lẽ đưa cô con gái Aisha (12 tuổi) tới trường, dù người chồng đã nhận cọc hứa gả cô bé cho một thanh niên 20 tuổi để trừ nợ. Theo giao ước, ngay khi nhà trai thanh toán nốt phần sính lễ còn lại, Aisha sẽ phải nghỉ học để về nhà chồng.

Thương con, bà Sara cố tình im lặng, không bao giờ thúc giục nhà trai trả nốt tiền. Ở nhà, người mẹ cũng tuyệt nhiên tránh nhắc đến hai chữ “đám cưới” trước mặt con gái, bởi mỗi lần nghe thoáng qua, Aisha lại bật khóc nức nở.

“Tôi chỉ muốn con bé tiếp tục được ngồi làm bài tập về nhà trong yên bình, chừng nào tôi còn giữ được con”, người mẹ nói.

Nhật Minh (Theo Guardian)