Vì sao trẻ vào nhóm ‘Con ghét bố mẹ’?

Cảm thấy bế tắc và đứt gãy kết nối với gia đình, hàng nghìn trẻ vị thành niên tìm đến các hội nhóm trên mạng xã hội để trút bỏ áp lực.

4 năm qua, nhóm “Con ghét bố mẹ” trên mạng xã hội là nơi Nguyễn Dương Minh, 15 tuổi, ở TP HCM trút nỗi buồn mỗi khi cảm thấy bức bối vì bị bố áp đặt mà không lo bị phán xét.

“Em không có bạn thân, cũng không biết tâm sự cùng ai. Nói ra suy nghĩ với bố thì ông luôn cho là mình đúng”, Minh kể.

Cậu bé nói không ghét bố, chỉ mệt mỏi khi thường xuyên bị so sánh và chê trách bằng những câu chuyện từ thế hệ của ông. Những lời động viên, chia sẻ cách giải tỏa áp lực của thành viên trong nhóm khiến cậu thấy “được an ủi và không còn cô đơn”.

Nhưng từ cuối tháng 9, số thành viên của nhóm bất ngờ tăng vọt từ vài nghìn lên hàng trăm nghìn thành viên. Nhiều tài khoản người lớn xuất hiện. Một số người thể hiện sự đồng cảm nhưng nhiều người dùng lời lẽ nặng nề, mắng các em là “vô ơn”, “bất hiếu”. Minh từng mong người lớn tham gia để hai thế hệ hiểu nhau hơn. “Nhưng em muốn đó phải là một không gian an toàn”, cậu nói.

Đầu tháng 10, Minh đăng bài đề nghị người lớn ngừng phán xét, đồng thời rủ bạn bè chuyển sang một nền tảng kín đáo hơn.

Thu Thương, 13 tuổi, cũng có chung trải nghiệm. Hai năm trước, em tìm đến nhóm sau một trận đòn của mẹ. Thương từng bị bố dượng và một người hàng xóm quấy rối tình dục, nhưng khi kể lại, mẹ em gạt đi và mắng em “bệnh hoạn”.

Nhờ nhóm “Con ghét bố mẹ”, Thương nhận ra nhiều bạn có hoàn cảnh tương tự. Các em tự an ủi và chỉ nhau cách phản ứng khi gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, sự xuất hiện của những người lớn với thái độ chỉ trích khiến Thương quyết định rời đi, tạo tài khoản mới để sinh hoạt ở một nhóm khép kín khác.

Trong khi Minh và Thương rời đi, Linh, 13 tuổi, lại vừa tham gia để kể về cuộc sống xáo trộn hậu ly hôn của cha mẹ. Sống cùng ông bà ngoại, cô bé thường xuyên chứng kiến bạo lực gia đình và trở thành nơi trút giận của ông. Khi em nói chuyện với mẹ, đáp lại chỉ là câu: “Người lớn nói thì nhịn đi”.

Dù học lớp chọn và từng đi thi học sinh giỏi cấp huyện, Linh nói thành tích của mình hiếm khi được người thân để ý. “Con cũng muốn được khen mà”, em nói.

Sự tồn tại của những cộng đồng như trên phản ánh một thực tế khi Internet trở thành một phần trong đời sống của trẻ vị thành niên. Khảo sát của UNICEF năm 2022 chỉ ra 82% trẻ 12-13 tuổi và 93% trẻ 14-15 tuổi sử dụng Internet hàng ngày.

Một nghiên cứu công bố năm 2025, tổng hợp kết quả từ 23 nghiên cứu về trẻ 10-18 tuổi, cho thấy các mối quan hệ trên mạng có thể giúp trẻ nhận được sự hỗ trợ, bày tỏ bản thân và giảm cảm giác cô lập. Tuy nhiên, tác động phụ thuộc nhiều vào chất lượng tương tác các em nhận được.

Chuyên gia về Quyền trẻ em Lê Thị Thu Hà, sáng lập Trung tâm Trẻ em và Phát triển (CCD), cho rằng không nên vội quy chụp câu “con ghét bố mẹ” là biểu hiện hư hỏng hay vô ơn.

“Đó có thể là tín hiệu cầu cứu khi trẻ rơi vào bế tắc, tổn thương hoặc bất lực trong việc tìm tiếng nói chung với gia đình”, bà Hà nói.

Theo chuyên gia, Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em và Luật Trẻ em 2016 đều ghi nhận quyền trẻ được bày tỏ ý kiến về những vấn đề liên quan đến mình. Không có quy định cụ thể cấm trẻ nói ra những suy nghĩ khiến cha mẹ khó chịu hoặc không đồng tình.

Hơn 11 năm làm việc với trẻ và phụ huynh, đặc biệt các gia đình có con ở tuổi vị thành niên, bà Hà gặp nhiều trường hợp cha mẹ gần như mất kết nối với con. Trẻ cảm thấy không được lắng nghe, thiếu một nơi để nói ra cảm xúc thật.

Khảo sát Sức khỏe học sinh toàn cầu trên gần 8.000 học sinh 13-17 tuổi tại Việt Nam từng chỉ ra 47,6% trẻ khẳng định cha mẹ “không bao giờ” hoặc “hiếm khi” hiểu những lo lắng của mình.

Theo bà Hà, khi người lớn xâm nhập vào không gian giãi bày của trẻ và gắn mác “bất hiếu”, khoảng cách thế hệ càng bị khoét sâu, khiến các em đóng sập cánh cửa giao tiếp. Để giải quyết, người lớn nên bước vào thế giới của con với tư cách “người quan sát thấu cảm, thay vì một quan tòa đạo đức”. Những tâm sự của trẻ cũng cần được bảo vệ, tránh chụp màn hình, phát tán kèm tên tài khoản, hình ảnh, trường lớp, nơi sinh sống hoặc chi tiết có thể khiến các em bị nhận diện.

Ở cấp độ gia đình, trẻ cần ít nhất một người thân tin cậy để nói lên sự thật mà không sợ bị trừng phạt. Với những trường hợp có dấu hiệu bạo hành, xâm hại, trẻ cần được kết nối với Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Tiến sĩ Cherry Vũ (Vũ Anh Đào), chuyên gia giáo dục tại New Zealand, nhận định trẻ tìm đến người lạ vì các em đang tổn thương và cần người thấu hiểu. “Điều quan trọng cha mẹ cần quan tâm là tại sao trẻ chọn nói với người xa lạ”, bà nói.

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh việc chấp nhận cảm xúc không đồng nghĩa với việc dung túng hành vi sai lệch. Trẻ có quyền tức giận, nhưng cần học cách thể hiện mà không xúc phạm người khác.

Theo bà, thay vì chỉ cấm con kể chuyện gia đình trên mạng, cha mẹ nên dạy trẻ nhận diện rủi ro và tự bảo vệ mình. Quan trọng hơn, trẻ cần biết rằng khi gặp chuyện khiến mình sợ hãi, xấu hổ hoặc không biết xử lý thế nào, các em luôn có thể tìm đến cha mẹ hoặc một người lớn đáng tin cậy mà không sợ bị mắng.

Trở lại với cộng đồng mạng, Hạnh, 18 tuổi, vừa công khai câu chuyện bị bố cắt tiền chu cấp 500.000 đồng/tháng. Khi con gái hỏi lý do, ông đáp: “Một mẹ một con mà không nuôi được nhau à?”.

Biết bố và nhà nội có thể đọc được và phản ứng dữ dội, Hạnh vẫn lên tiếng. “Em chỉ muốn phụ huynh hiểu không phải cứ bố mẹ thì con phải yêu, cũng không phải cứ ghét bố mẹ là xấu. Đừng công kích tụi nhỏ”, cô nói.

* Tên nhân vật trong bài đã thay đổi.

Phạm Nga