Việt – Pháp cùng xây dựng mô hình ‘trường đại học xuất sắc’ tại USTH

Chuyên gia Việt Nam, Pháp cùng phát triển trường ĐH Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) theo định hướng nghiên cứu, tập trung vào ngành khoa học, kỹ thuật, công nghệ, đạt mức quốc tế hóa cao.

Năm 2009, trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) được thành lập trong khuôn khổ Hiệp định Liên Chính phủ Việt Nam – Pháp, lấy khoa học và công nghệ làm trọng tâm, hướng tới sự xuất sắc trong đào tạo và nghiên cứu. Sau 17 năm, hợp tác giữa hai nước được thể hiện trong nhiều hoạt động, từ quản trị đến chương trình đào tạo, phát triển đội ngũ và dự án nghiên cứu.

Năm 2025, theo Quyết định phê duyệt quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm trên toàn quốc cho giai đoạn 2021-2030 của Thủ tướng, USTH nằm trong ba trường đại học thành lập theo hiệp định liên chính phủ giữa Việt Nam và một số quốc gia khác.

Theo PGS.TS. Trần Đình Phong, Phó hiệu trưởng USTH, khi phát triển mô hình này, hai phía cùng cam kết, tham gia xây dựng và phát triển một trường đại học tại Việt Nam theo các chuẩn mực cao nhất của châu Âu và Pháp, thay vì chỉ hợp tác trong từng chương trình hay dự án riêng lẻ. Do đó, hai bên cùng quản trị, phát triển đội ngũ giảng viên, xây dựng, triển khai chương trình đào tạo, nghiên cứu.

“Đồng kiến tạo Việt – Pháp đã trở thành một phần trong DNA của USTH từ khi thành lập”, ông nhấn mạnh.

Về phía Việt Nam, USTH là đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST). Qua đó, đơn vị có điều kiện thuận lợi tiếp cận cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm, đội ngũ nhà khoa học trình độ cao và mạng lưới đối tác của cơ quan nghiên cứu hàng đầu Việt Nam.

Về phía Pháp, USTH nhận được sự đồng hành của USTH Consortium, liên minh tập hợp gần 30 đại học, trường kỹ sư và cơ quan nghiên cứu lớn của Pháp dưới sự chỉ đạo của Bộ Giáo dục đại học và Nghiên cứu, Bộ Ngoại giao Pháp và châu Âu để hỗ trợ toàn diện cho sự phát triển của USTH.

PGS.TS. Trần Đình Phong chia sẻ, sự kết hợp Việt – Pháp tạo nên lợi thế và bản sắc riêng của USTH trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. VAST giúp trường gắn hoạt động đào tạo với nghiên cứu, đồng thời, thúc đẩy mô hình hợp tác ba nhà viện – trường – doanh nghiệp. Từ đó, đơn vị có thể phát triển nguồn nhân lực khoa học – công nghệ chất lượng cao, có năng lực chủ động hội nhập và cạnh tranh quốc tế, góp phần đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước.

Song song, USTH Consortium mang đến kinh nghiệm quản trị đại học, cho phép tối ưu hóa nguồn lực của Viện nghiên cứu và trường đại học để xây dựng các chương trình đào tạo, nghiên cứu trình độ cao. Liên minh cũng mở ra cơ hội để sinh viên USTH tiếp cận nền giáo dục và nghiên cứu Pháp và châu Âu.

“Hai nguồn lực Việt – Pháp bổ trợ cho nhau và trở thành động lực cho sự phát triển bền vững của USTH. Hai bên hợp tác dựa trên sự tin cậy, tôn trọng và tinh thần đồng kiến tạo, hướng tới một tầm nhìn và mục tiêu chung”, ông nói thêm.

Từ khi thành lập, các chuyên gia, nhà khoa học từ VAST và USTH Consortium đóng vai trò chủ chốt trong cơ cấu quản trị của trường. PGS.TS. Trần Đình Phong kể lại, mô hình đồng quản trị ban đầu còn gặp khó khăn do sự khác biệt văn hóa học thuật. Tuy nhiên, khi tìm được cơ chế phối hợp phù hợp, hai bên có thể cộng hưởng lợi thế của nhau, cùng phát triển USTH theo các chuẩn mực học thuật khắt khe của châu Âu và Pháp, đồng thời, giữ bản sắc, phục vụ sự phát triển của Việt Nam.

Bên cạnh đó, dấu ấn hợp tác Việt Nam – Pháp thể hiện trong quá trình xây dựng và tổ chức các chương trình đào tạo tại USTH. Trường tập trung vào các lĩnh vực cần thiết cho sự phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới, cũng là thế mạnh của các đối tác Pháp. Trường thiết kế chương trình hướng tới đào tạo thế hệ người học xuất sắc trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, sử dụng thành thạo tiếng Anh để sẵn sàng hội nhập và cạnh tranh quốc tế, mang trong mình tinh thần trách nhiệm với đất nước.

“Chương trình đào tạo khích lệ và chuẩn bị hành trang để sinh viên Việt Nam sớm có trải nghiệm trao đổi học tập nghiên cứu tại Pháp, châu Âu và các nước khác, đồng thời, thuận lợi cho sinh viên quốc tế tới USTH trao đổi, nhằm tạo ra một môi trường ‘du học’ ngay tại Việt Nam”, ông nói thêm.

Các chuyên gia, nhà khoa học từ VAST và USTH Consortium tham gia sâu vào công tác đào tạo của trường từ xây dựng và phát triển các chương trình đào tạo, trực tiếp tham gia giảng dạy và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu.

GS. Jean-Paul Deroin, Chủ tịch USTH Consortium cho biết các đại học thành viên của liên minh đã phối hợp với USTH triển khai mô hình đào tạo cấp song bằng Việt Nam – Pháp ở cả ba trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ.

Với chương trình đại học song bằng, sinh viên học hai năm đầu tại USTH và một năm tại Pháp. Gần 60% khối lượng giảng dạy của các chương trình thạc sĩ song bằng do nhà khoa học đến từ trường đại học, viện nghiên cứu thuộc USTH Consortium trực tiếp đảm nhận. 100% học viên thạc sĩ thực tập tốt nghiệp 6 tháng tại Pháp được nhận lương theo quy định của Chính phủ Pháp.

Với chương trình tiến sĩ song bằng, nghiên cứu sinh được đồng hướng dẫn bởi một giảng viên Việt Nam và một giảng viên Pháp. Nghiên cứu được thực hiện tại cả hai nước. Sau đó, luận án được bảo vệ trước hội đồng chấm luận án quốc tế do USTH và đại học đối tác Pháp cùng quyết định. Mô hình này giúp USTH triển khai đào tạo tiến sĩ theo chuẩn mực quốc tế, phát triển năng lực nghiên cứu khoa học và công nghệ của trường.

GS. Jean-Paul Deroin chia sẻ, một trong những sứ mệnh cốt lõi của USTH Consortium là hỗ trợ USTH phát triển đội ngũ thực hiện nhiệm vụ kép giảng viên – nhà nghiên cứu. Gần 50% giảng viên của USTH được đào tạo tiến sĩ tại Pháp qua các đề án 322 và 911 của Chính phủ Việt Nam.

Hợp tác nghiên cứu với các đơn vị thuộc VAST và đối tác thuộc USTH Consortium, trong đó có các cơ quan nghiên cứu hàng đầu như CNRS, IRD và CEA, tạo nền tảng để USTH nâng cao năng lực nghiên cứu, từ đó tăng năng suất và chất lượng công bố quốc tế.

Hiện, USTH đạt 1,2-1,5 bài báo SCIE mỗi giảng viên, thuộc nhóm các đơn vị dẫn đầu trực thuộc VAST về chất lượng công bố quốc tế. Kết quả này có đóng góp lớn từ các nhà khoa học thuộc tổ chức và Pháp.

“Thế mạnh của USTH Consortium nằm ở khả năng tập hợp nguồn lực từ nhiều đại học và cơ quan nghiên cứu hàng đầu của Pháp, cùng hướng tới mục tiêu hỗ trợ sự phát triển bền vững và nâng cao vị thế quốc tế của USTH”, GS. Jean-Paul Deroin khẳng định.

TS. Sylvain Ouillon, Trưởng đại diện IRD tại Việt Nam và Philippines, cho biết đơn vị đã tham gia xây dựng hai chương trình thạc sĩ song bằng, hỗ trợ thành lập ba phòng thí nghiệm hợp tác quốc tế, phát triển nhóm nghiên cứu và cử các nhà khoa học, chuyên gia làm việc toàn thời gian tại USTH.

Theo ông, bên cạnh kết quả nghiên cứu, giá trị của mối quan hệ hợp tác giữa IRD và USTH còn nằm ở quá trình các giảng viên trẻ từng bước trưởng thành, trở thành những nhà nghiên cứu độc lập, có khả năng phát triển hướng nghiên cứu của riêng mình.

Sau 17 năm, mô hình đồng quản trị Việt Nam – Pháp đã tạo nên nền tảng cho sự hình thành và phát triển của USTH. Năm 2023, trường đạt kiểm định cơ sở giáo dục đại học của Hội đồng cấp cao đánh giá giáo dục đại học và nghiên cứu Pháp (HCERES). Năm 2026, trường có thêm bốn chương trình đào tạo đạt kiểm định 5 năm của HCERES, đồng thời, đạt chứng nhận 4 sao QS Stars trong lần đầu tham gia đánh giá.

Trong tương lai, USTH đặt mục tiêu vào nhóm 5 trường đại học hàng đầu Việt Nam vào năm 2030 và hướng tới nhóm 200 trường đại học hàng đầu châu Á vào năm 2035.

Nhật Lệ