Xét nghiệm ADN hé lộ bê bối tinh trùng hiến tặng

Nhiều năm qua, McKesson phải vật lộn với những cục máu đông liên tục hình thành trong tim và phổi, một bí ẩn y khoa thách thức cả các chuyên gia hàng đầu tại Bệnh viện Mayo Clinic. “Khi họ nói chưa từng thấy ca bệnh nào như vậy, tôi trở về nhà và hoàn toàn suy sụp”, cô kể lại với CNN hôm 25/10.

Bước ngoặt đến vào năm 2022, sau một ca phẫu thuật tim hở khẩn cấp, bác sĩ nhận thấy mô liên kết của McKesson mỏng manh bất thường, một dấu hiệu của hội chứng Marfan. Chẩn đoán này, cùng chứng rối loạn đông máu, đều do di truyền. Vốn không ai trong gia đình có tiền sử bệnh tương tự, McKesson quyết định tìm đến xét nghiệm ADN để làm sáng tỏ. Kết quả xét nghiệm ADN của hãng 23andMe mà McKesson, 43 tuổi, nhận vào tháng 10/2023 hé lộ cô có 7 anh, chị em cùng cha khác mẹ.

Sau khi phát hiện những người anh, chị em lạ, McKesson gửi tin nhắn và nhận được phản hồi hơn một tháng sau đó với manh mối quan trọng: “Hãy hỏi bố mẹ bạn xem họ có đến gặp bác sĩ Peete không”.

Từ đây, câu chuyện của nhiều gia đình bắt đầu giao nhau tại một điểm chung: bác sĩ sản khoa Charles Peete và Bệnh viện Đại học Duke. Điển hình là câu chuyện của vợ chồng bà Laurie Kruppa, khi năm 1980, cả hai tìm đến bác sĩ Peete để điều trị vô sinh và được cam kết sử dụng tinh trùng của bác sĩ nội trú để bơm vào tử cung bà Kruppa theo hình thức IUI.

Theo lời kể của bà Kruppa, quy trình diễn ra một cách khép kín. Sau khi bà chuẩn bị xong trên bàn khám, bác sĩ Peete sẽ một mình bước vào phòng. Ông ta sau đó rời đi khoảng 10 đến 15 phút, được cho là để lấy mẫu tinh trùng hiến tặng. Khi quay lại, Peete sẽ trực tiếp thực hiện thủ thuật bơm tinh trùng cho bệnh nhân.

Các bệnh nhân, bao gồm gia đình Kruppa, được thông báo rằng tinh trùng đến từ các bác sĩ nội trú của trường y. Tuy nhiên, toàn bộ quá trình từ lúc lấy mẫu cho đến khi thực hiện thủ thuật đều do một mình Peete kiểm soát. Không có quy trình xác minh độc lập hay sự tham gia của bên thứ ba để đối chiếu danh tính người hiến tặng với mẫu tinh trùng được sử dụng. Theo các chuyên gia, sự thiếu vắng cơ chế giám sát chéo này đã tạo ra một lỗ hổng, cho phép Peete bí mật thay thế mẫu tinh trùng được hứa hẹn bằng mẫu của chính mình mà bệnh nhân hoàn toàn không hay biết.

Sau đó, chính những đứa con nhà Kruppa, thông qua xét nghiệm ADN, đã phát hiện ra sự thật và cho biết họ còn có nhiều anh chị em khác. “Ban đầu tôi mừng vì các con đều là ruột thịt, nhưng sau đó là cảm giác ghê tởm. Về mặt đạo đức, điều này chẳng khác nào bị chính cha mình xâm hại”, bà Kruppa phẫn nộ.

Tương tự, Jim Harris, một nạn nhân khác, luôn nghĩ mình là con một cho đến khi xét nghiệm ADN sau cái chết của cha đã tiết lộ sự thật. Bằng chứng quyết định xuất hiện khi Harris phát hiện một trong những người chị em mới quen chính là con gái ruột của bác sĩ Peete. Kết luận không thể chối cãi: Peete chính là cha ruột của tất cả họ.

Bác sĩ Charles Henry Peete Jr. qua đời năm 2013 ở tuổi 89. Cáo phó mô tả ông là một “bác sĩ miền quê nhân ái”. Peete tốt nghiệp trường Y Harvard vào năm 1947, sau đó hoàn thành chương trình bác sĩ nội trú về sản khoa, phụ khoa và nội tiết học trước khi trở thành giáo sư và bác sĩ tại Đại học Duke năm 1956. Nhiều thập kỷ sau, Peete là cố vấn cho bác sĩ Ken Fortier trong thời gian ông làm bác sĩ nội trú ở Duke.

Fortier kể Peete là người “bình tĩnh, điềm đạm” và “có kỹ thuật tuyệt vời”. Ông xác nhận sinh viên y khoa hiến tinh trùng là việc phổ biến thời đó nhưng cũng sửng sốt khi biết hành vi của Peete. “Ý tưởng sử dụng tinh trùng của chính mình… điều đó làm tôi ngạc nhiên”, bác sĩ Fortier chia sẻ với CNN.

Hành vi của bác sĩ Peete được gọi là “gian lận sinh sản” – khi bác sĩ lừa dối bệnh nhân bằng cách lén dùng chính tinh trùng của mình để giúp họ có con. Vấn đề này không phải mới xuất hiện mà có từ hơn 100 năm trước, cho thấy những vi phạm đạo đức tồn tại từ lâu trong ngành y. Việc làm này hoàn toàn trái với nguyên tắc cốt lõi của y học là “sự đồng thuận”, khi bệnh nhân phải được biết đầy đủ thông tin để tự quyết định về sức khỏe của mình. Hiện nay, nhờ các dịch vụ xét nghiệm ADN phổ biến, ngày càng nhiều vụ lừa dối tương tự bị phanh phui. Tuy nhiên, việc xử lý vẫn còn nhiều khó khăn vì ngành hỗ trợ sinh sản tại Mỹ thiếu các quy định pháp luật chặt chẽ để bảo vệ bệnh nhân.

Đối với McKesson, sự thật này không chỉ là một cú sốc tâm lý mà còn giải mã bí ẩn y khoa của cô. Hội chứng Marfan và chứng rối loạn đông máu của cô là do di truyền từ Peete. Các nhà khoa học giải thích, đây có thể là một “đột biến mới” nhưng tuổi tác của người cha (người hiến tinh trùng) cũng có thể là một yếu tố. Một nghiên cứu được công bố vào đầu tháng này trên tạp chí Nature tiết lộ rằng các nguy cơ di truyền đối với con cái tăng lên khi người cha lớn tuổi. Vào thời điểm McKesson được thụ thai, bác sĩ Peete đã gần 60 tuổi.

Khi McKesson liên hệ với gia đình Peete để hỏi về tiền sử bệnh lý của ông nhằm phục vụ việc điều trị của mình, cô không nhận được phản hồi.

Hiện, Peete được cho là đã làm cha của ít nhất 12 đứa trẻ ngoài gia đình chính thức của ông. Đại học Duke, trong một tuyên bố, gọi đây là “những hành động không thể chấp nhận được” và khẳng định “không thể xảy ra ngày nay”. Tuy nhiên, tại bang Bắc Carolina, gian lận sinh sản vẫn chưa bị xem là một tội ác.

McKesson quyết định lên tiếng vì lo ngại những anh, chị em cùng cha khác mẹ ngoài kia có thể đang vô tình sống chung với một rối loạn di truyền chết người. Nếu được điều trị, người mắc hội chứng Marfan có thể sống thọ. Nhưng nếu không, tuổi thọ trung bình chỉ là 45 tuổi, gần bằng độ tuổi hiện tại của cô.

“Tôi hy vọng việc chia sẻ câu chuyện này sẽ giúp những anh chị em cùng cha khác mẹ biết được tiền sử bệnh của tôi, và điều đó có thể cứu mạng họ.Tôi đang cố gắng làm điều đúng đắn”, McKesson nói.

Bình Minh (Theo CNN)