Ly cà phê phơi bày cơn khát việc làm Mỹ

Từ video chê ứng viên Gen Z cầm theo cốc cà phê đi phỏng vấn, người lao động Mỹ tranh luận gay gắt về sự khắt khe của thị trường việc làm.

Trong video thu hút hàng triệu lượt xem trên TikTok hồi giữa tháng 9, bà Caitlin Wehniainen, Chủ tịch một công ty nhân sự tại bang Florida, cho rằng các ứng viên Gen Z không nên mang theo cà phê khi đi phỏng vấn. Theo bà, thói quen này thể hiện sự thiếu nghiêm túc, biến buổi phỏng vấn xin việc thành một điểm ghé qua trong lịch trình chạy việc vặt hàng ngày.

Chuyên gia này giải thích môi trường làm việc tại các tập đoàn lớn thuộc nhóm Fortune 500 đòi hỏi tác phong chuẩn mực, không phù hợp với việc ứng viên cầm ly đồ uống giải khát bước vào phòng họp.

Quan điểm của bà Wehniainen nhanh chóng tạo ra hai luồng ý kiến trái chiều. Nhóm lao động lớn tuổi đồng tình rằng người trẻ ngày càng xuề xòa trong giao tiếp công sở. Ngược lại, nhiều ứng viên trẻ phản bác thế hệ đi trước quá cứng nhắc và đặt ra những quy tắc khắt khe không cần thiết giữa lúc việc làm khan hiếm.

Rebekah Garcia, 26 tuổi, ở Los Angeles nhận xét sự việc đang bị đẩy đi quá xa, dù bản thân cô không bao giờ mang đồ uống vào phòng phỏng vấn. Trong khi đó, một số người dùng TikTok khác cho rằng người trẻ vẫn phải tuân thủ những “quy tắc ngầm” của giới doanh nghiệp nếu muốn trúng tuyển. Giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt, nhiều lao động thuộc thế hệ Millennial (sinh năm 1981-1996) còn bình luận hài hước, khuyên Gen Z “cứ tiếp tục cầm cà phê đá đi phỏng vấn” để nhường lại cơ hội trúng tuyển cho họ.

Trước làn sóng tranh luận, bà Wehniainen sau đó đăng bài giải thích trên mạng xã hội nghề nghiệp LinkedIn rằng bà không đánh đồng việc cầm một ly cà phê với năng lực yếu kém. Nữ chuyên gia cho biết chỉ muốn nhắc nhở người tìm việc về cách các nhà tuyển dụng truyền thống đánh giá tác phong ban đầu của ứng viên.

Nhiều chuyên gia nhân sự khác cũng đưa ra góc nhìn thực tế về vấn đề này. Bà Bonnie Dilber, Quản lý tuyển dụng tại Công ty phần mềm Zapier, khẳng định sẽ không đánh trượt một ứng viên có năng lực chỉ vì họ mang theo đồ uống.

Tuy nhiên, huấn luyện viên nghề nghiệp Courtney Hartman vẫn khuyên người tìm việc nên bỏ thói quen này. Theo bà, việc ứng viên phải loay hoay tìm chỗ đặt ly nước đá đang đọng hơi nước, hoặc vô tình làm đổ nước lên bàn của nhà tuyển dụng sẽ tạo ra tình huống lúng túng ngay từ đầu buổi gặp.

Thị trường tuyển dụng nguội lạnh

Cuộc tranh cãi về ly cà phê bùng lên trong bối cảnh thị trường lao động Mỹ đang trầm lắng, khiến cán cân quyền lực nghiêng hẳn về phía nhà tuyển dụng.

Theo dữ liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), cả tỷ lệ tuyển mới lẫn sa thải đều giữ ở mức thấp suốt thời gian qua. Trung bình hiện chỉ có 1,1 vị trí tuyển dụng cho mỗi người thất nghiệp, giảm mạnh so với mức đỉnh 2 vị trí vào năm 2022. Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động cũng giảm so với mốc 62,5% hồi tháng 11/2025, một phần do tình trạng già hóa dân số và nhiều người nản chí đã ngừng tìm việc.

Trái ngược với làn sóng “Đại từ chức” vài năm trước – khi người lao động dễ dàng nhảy việc để đòi hỏi mức lương và phúc lợi tốt hơn, tỷ lệ tự nguyện nghỉ việc hiện đã giảm xuống mức rất thấp. Khi doanh nghiệp có quá nhiều lựa chọn, một vị trí đăng tuyển nhận về hàng trăm hồ sơ có năng lực ngang nhau (do ứng viên dùng AI viết CV hàng loạt), các nhà tuyển dụng có xu hướng dùng những tiểu tiết về tác phong (như ly cà phê, việc đến trễ 2 phút, cách bắt tay) làm “bộ lọc nhanh” để loại bớt ứng viên.

Chia sẻ với Business Insider, nhiều người tìm việc cho biết quá trình rải hồ sơ hiện nay tốn thời gian và sức lực không kém một công việc toàn thời gian. Một số người buộc phải chuyển sang làm tự do, số khác tìm cách học thêm kỹ năng mới để tăng lợi thế cạnh tranh.

Ông Thomas Heep, 60 tuổi, ở thành phố Denver vẫn miệt mài tìm việc toàn thời gian kể từ khi mất vị trí giám đốc vận hành vào năm ngoái. Để trang trải chi phí sinh hoạt, ông phải đi giao thuốc bán thời gian và xin nhận trợ cấp an sinh xã hội sớm. Theo ông Heep, các doanh nghiệp hiện nay đòi hỏi ứng viên phải đáp ứng sẵn 100% kỹ năng ngay lập tức thay vì chấp nhận đào tạo thêm.

Tương tự, bà Kymberly McClain, ngoài 40 tuổi, ở Las Vegas cũng chật vật tìm việc suốt gần hai năm qua sau khi rời một tổ chức phi lợi nhuận vào năm 2024. Việc liên tục bị từ chối sau các vòng phỏng vấn khiến bà bắt đầu hoài nghi mọi yếu tố ở bản thân, từ tuổi tác, sắc tộc cho đến việc thiếu tấm bằng đại học.

Giới phân tích nhận định dù nền kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng ổn định và chưa có dấu hiệu suy thoái, trạng thái “ít tuyển dụng, ít sa thải” cùng đợt cắt giảm nhân sự tại một số lĩnh vực văn phòng vẫn đang tạo ra áp lực tâm lý nặng nề cho người đi xin việc.

Minh Phương (Theo Insider, New York Times, People)